Ματιά

«Το τέλος του τέλους της Γης», Τζόναθαν Φράνζεν

Ένα μπουκέτο δοκιμίων του Jonathan Franzen, κυκλοφόρησε υπό τον τίτλο «Το τέλος του τέλους της Γης», σε μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, τον Μάρτιο του 2020, από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

«Το τέλος του τέλους της Γης», Τζόναθαν Φράνζεν

Κριτική και εντυπώσεις

Η μεγάλη αγάπη του βραβευμένου με το National Book Award USA, Τζόναθαν Φράνζεν, είναι το Birdwatching. Έχει γυρίσει όλο τον κόσμο, για να παρακολουθήσει πουλιά και να τα καταγράψει στην προσωπική του λίστα! Η αγάπη του αυτή σε συνδυασμό με την ανησυχία του για το μέλλον του πλανήτη, διαποτίζουν την συλλογή δοκιμίων του, που κυκλοφόρησε το 2018 στο εξωτερικό, με τίτλο «The end of the end of the Earth».

Ναι, στα δεκαέξι δοκίμια που περιλαμβάνονται στο «Το τέλος του τέλους της Γης» μας μιλά πολύ για πουλιά και πολύ για την Γη, αλλά όχι μόνο! Θα συναντήσουμε, στις γραμμές του βιβλίου του αυτού, διάφορα σχόλια για την εκλογή του Τραμπ, τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 80 (τότε που είκοσι ενός ετών πέρασε εκεί τρεις μήνες ενός καλοκαιριού), τον William Tanner Vollmann, την Sherry Turkle, την Edith Wharton, την Philadelphia, την τραγωδία στους Δίδυμους Πύργους, αλλά και την κατάσταση στην Αφρική με τα πάρκα για σαφάρι και στην στυγνή εκμετάλλευση πόρων και ανθρώπων από πολυεθνικές εταιρίες!

Δεν σας μοιάζουν και πολύ οικολογικά αυτά τα θέματα; Στην ουσία είναι, αλλά σας έχω και πιο τρανταχτά παραδείγματα σχετικά με το τι σχολιάζει ο κύριος Franzen στο πόνημά του: η υπερθέρμανση του πλανήτη, το οικολογικό κίνημα και οι οικολογικές οργανώσεις, η κατάσταση στα δάση της Λατινικής Αμερικής, η κατάσταση στη Μεσόγειο σχετικά με την επιβίωση των αποδημητικών πουλιών (και ειδικότερα η περίπτωση της Αλβανίας και της Αιγύπτου), τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα και η πρακτική που εφαρμόζεται στη νότιο Αφρική, η κατάσταση στην Ανταρκτική και φυσικά διάφορες συναντήσεις του με πουλιά…


Το Φάραλον σήμερα είναι μία μικρή πύλη προς το παρελθόν, τότε που τα θαλασσοπούλια ήταν άφθονα παντού. Περισσότερα από μισό εκατομμύριο πουλιά φώλιαζαν στο καταφύγιο, όταν επισκέφτηκα το κεντρικό νησί τον Ιούνιο. Σε απότομες πλαγιές και σε επίπεδο έδαφος με αραιή βλάστηση, που περιβάλλεται από βαθυγάλαζο νερό όπου πλατσουρίζουν φώκιες και θαλάσσιοι ελέφαντες, υπήρχαν θαλασσοψιττακοί και κέπφοι και κορμοράνοι, μικροσκοπικοί πλαδαροί Πτυχόραμφοι, αλλόκοτοι Κερασφόροι Κέπφοι Rhinoceros Auklet (Cerorhinca monocerata) και, κατά τη γνώμη μου, πάρα πολοί Γλάροι της Δύσης (Larus occidentalis).

Θα βαρεθείτε να διαβάζετε για πουλιά στο «Το τέλος του τέλους της Γης»; Όχι, κάθε άλλο. Είναι γραμμένο με τόσο όμορφο τρόπο που δεν θυμίζει σε τίποτα δοκίμιο, τουλάχιστον όχι αυτά τα “ξύλινα” δοκίμια για διάφορα θέματα που έχουμε διαβάσει όλοι κάποια στιγμή στη ζωή μας. Περισσότερο χαλαρή φιλική κουβέντα θυμίζει το έργο αυτό του Τζόναθαν Φράνζεν. Μια συζήτηση όπου θα μπορούσαμε να κάνουμε καθισμένοι σε ένα όμορφο καφέ, αγναντεύοντας τη θάλασσα και εκείνος να μας αφηγείται διάφορα περιστατικά από τη ζωή του.

Την αξία αυτού του βιβλίου την αντιλαμβάνεσαι κυρίως όταν έχεις τελειώσει την ανάγνωσή του. Τότε είναι που έχεις αποκτήσει μια καλή γνώση σχετικά με τις απόψεις του συγγραφέα πάνω στον σύγχρονο κόσμο. Τα αγαπημένα του πουλιά είναι ένας δείκτης της ανάσας του πλανήτη μας. Η Γη μας ασφυκτιά κάτω από τα πόδια του ανθρωπίνου γένους.

Ο Φράνζεν όμως δεν στέκεται μόνο στην καταγραφή και στις διαπιστώσεις. Έχει προτάσεις! Σοβαρές προτάσεις που ίσως και να ξενίσουν τους περισσότερους (δεν είναι στην γραμμή εκείνων που υιοθετούν οι οικολογικές οργανώσεις) και κυρίως προτάσεις εφαρμόσιμες λαμβάνοντας υπόψιν και παράγοντες εκτός της αναγκαιότητας οικολογικής δράσης.

Είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα σοβαρότερα βιβλία που μιλούν για την οικολογία και τον άνθρωπο χωρίς να είναι μόνο αυτό και κυρίως χωρίς να έχει αφορισμούς και στείρα παράθεση στοιχείων. Αισιόδοξος, μέσα στην απαισιοδοξία του, μας προτείνει ένα διαφορετικό δρόμο δράσης. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και ο ίδιος σε κάποια από τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου του…


«Υπάρχει άπειρη ελπίδα», μας λέει ο Κάφκα «αλλά όχι για μας». Πρόκειται για ένα αρκούντως μυστηριώδες απόφθεγμα ενός συγγραφέα του οποίου οι χαρακτήρες πασχίζουν για φαινομενικά εφικτούς στόχους και, τραγικά ή διασκεδαστικά, δεν καταφέρνουν ποτέ να τους εκπληρώσουν. Αλλά εμένα μου φαίνεται, στον ολοένα και πιο σκοτεινό κόσμο μας, ότι η αντιστροφή της ρήσης του Κάφκα είναι εξίσου αληθής: Δεν υπάρχει ελπίδα παρά μόνο για μας

Διαβάστε το με την πρώτη ευκαιρία!


book coverΓια να αγοράσετε το βιβλίο κάντε κλικ εδώ!

Οπισθόφυλλο:

Μια νέα συλλογή βαθυστόχαστων και προκλητικών δοκιμίων από τον βραβευμένο συγγραφέα της Ελευθερίας και των Διορθώσεων.

«Ο δοκιμιογράφος», γράφει ο Φράνζεν, «είναι ένας πυροσβέστης, του οποίου η δουλειά, ενώ όλοι οι άλλοι τρέχουν να αποφύγουν τις φλόγες, είναι να τρέξει κατευθείαν μέσα τους». Εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, μόλο που τα μυθιστορήματά του είναι αυτά που του έχουν χαρίσει παγκόσμια αναγνώριση, ο Φράνζεν ζει μια δεύτερη ζωή ως θαρραλέος δοκιμιογράφος. Τώρα, σε μια στιγμή που ο πόλεμος της τεχνολογίας υποδαυλίζει εθνικιστικά μίση και ο πλανήτης δοκιμάζεται από αφύσικες καταστροφές, επανέρχεται με μια νέα συλλογή δοκιμίων που μας καλούν να επιστρέψουμε σε έναν πιο ανθρώπινο τρόπο ύπαρξης.

Οι μεγάλες αγάπες του Φράνζεν είναι η λογοτεχνία και τα πουλιά, και το Τέλος του τέλους της γης είναι ένα παθιασμένο μανιφέστο και για τα δύο. Ενώ τα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης σήμερα τείνουν να επιβεβαιώνουν απλώς τις προκαταλήψεις μας, η λογοτεχνία, γράφει ο Φράνζεν, «σε καλεί να αναρωτηθείς εάν κάπου έχεις άδικο, ίσως ακόμα και εάν έχεις απόλυτο άδικο, και να φανταστείς γιατί κάποιος άλλος σε μισεί». Όποιο κι αν είναι το θέμα τους, τα δοκίμια του Φράνζεν είναι πάντα επιφυλακτικά απέναντι στις έτοιμες απόψεις, ποτισμένα με ειρωνεία και ειλικρινή σχετικά με τις δικές του αποτυχίες. Με ειλικρίνεια μιλάει και για τα πουλιά («σκοτώνουν ό,τι μπορείς να διανοηθείς»), αλλά οι περιγραφές του και οι στοχασμοί του πάνω σ’ αυτά, από τα θαλασσοπούλια της Νέας Ζηλανδίας μέχρι τους πιγκουίνους της Ανταρκτικής, είναι ταυτόχρονα ένας ύμνος στην ομορφιά και την αντοχή τους και ένα κάλεσμα σε δράση για να σώσουμε ό,τι αγαπάμε.

Ήρεμο, αιχμηρό, τεκμηριωμένο και πνευματώδες, το Τέλος του τέλους της Γης είναι μια ευπρόσδεκτη ανάσα αισιοδοξίας και λογικής.


book coverΓια να αγοράσετε το βιβλίο κάντε κλικ εδώ!

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος βιβλίου

Το τέλος του τέλους της Γης
The end of the end of the Earth

Συγγραφέας

Τζόναθαν Φράνζεν
Jonathan Franzen

Μετάφραση

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Εκδοτικός οίκος

Εκδόσεις Ψυχογιός

Ημερομηνία έκδοσης

Μάρτιος 2020

Αριθμός σελίδων

295

ISBN

978-618-01-3101-7

Συντάκτης άρθρου

Νεκτάριος Παπασπύρου

Σχετικά άρθρα

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Βιβλία για δώρο ενηλίκων