Δείτε το βίντεο
Ορισμός και Μορφές της Πλάνης
Η «πλάνη» ορίζεται ως η εξαπάτηση, η παραπλάνηση, η αστοχία στα πνευματικά. Δεν αναφέρεται στην αμαρτία όπως συχνά αναφέρεται σε ιστοσελίδες.
Αποτελεί όπλο του εχθρού της ψυχής και εκδηλώνεται με διάφορες μορφές. Συγκεκριμένες μορφές πλάνης περιλαμβάνουν την πλάνη της αμαρτίας, την πλάνη στα δογματικά και την πλάνη στις πνευματικές εμπειρίες. Στις παρούσες πηγές, η συζήτηση επικεντρώνεται περιληπτικά στις πνευματικές εμπειρίες.
Ο λόγος αυτής της εστίασης είναι ότι συχνά ακούγεται από ανθρώπους να πιστεύουν σε αιρετικά δόγματα και να δηλώνουν ότι έχουν πνευματικές εμπειρίες με τον Θεό. Μάλιστα, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επιμένουν στην αίρεσή τους, θεωρώντας ότι ο Θεός επισφραγίζει με αυτόν τον τρόπο την πίστη τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αναρωτιούνται αν η εμπειρία από μόνη της είναι ασφαλής οδηγός για την αλήθεια, δεδομένου ότι σε όλες τις θρησκείες, εκτός του Χριστιανισμού, υπάρχουν πνευματικές εμπειρίες αλλά με διαφορετικές πεποιθήσεις.
Η Στάση της Εκκλησίας απέναντι στις Πνευματικές Εμπειρίες και η Ανάγκη Διάκρισης
Η Εκκλησία δεν αρνείται την «κατά Θεόν» εμπειρία, σε αντίθεση με ορισμένες ομάδες στον Προτεσταντισμό. Ωστόσο, δεν δέχεται όλες τις εμπειρίες, αλλά μόνο κάποιες με διάκριση. Η Εκκλησία εφαρμόζει τη θεία συμβουλή του Αποστόλου Ιωάννη, ο οποίος λέει: «Αγαπητοί, μη πιστεύετε εις παν πνεύμα, αλλά δοκιμάζετε τα πνεύματα εάν είναι εκ του Θεού». Αυτό σημαίνει ότι οι πιστοί πρέπει να εξετάζουν αν αυτά που τους λένε οι άλλοι προέρχονται από τον Θεό, προκειμένου να αποφύγουν την πλάνη και ενδεχομένως την αίρεση.
Είναι πολύ επικίνδυνο να νομίζει κανείς οτιδήποτε βιώνει ως γνήσια κατά Θεό εμπειρία. Είναι εξίσου επικίνδυνο να προχωρά κανείς σε τέτοιες εμπειρίες χωρίς διάκριση και κυρίως χωρίς να έχει προηγηθεί η κάθαρση από τα πάθη, η οποία προϋποθέτει αγώνα, κόπο και χρόνο. Αναφέρεται ως παράδειγμα η περίπτωση κάποιου που ισχυρίζεται ότι είδε την Παναγία και περιγράφει λεπτομέρειες όπως το χρώμα των μαλλιών της, ενώ τα μαλλιά της Παναγίας δεν έχουν φανεί ποτέ, ή ότι την αγκάλιασε και του είπε «Είμαι εδώ εγώ για σένα». Ο ομιλητής τονίζει ότι αν αυτό συνέβαινε με τον τρόπο που περιγράφεται, τότε «καταρρίπτεται ο απόστολος Πέτρος στο ότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης». Αυτό υποδεικνύει την ανάγκη προσοχής και την απόρριψη της ιδέας ότι η Θεοτόκος θα έδειχνε προσωποληψία σε κάποιον άνθρωπο.
Η Πνευματική Θεωρία και η Ακριβής Γνώση της Πίστεως
Ο Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ (1807-1867) αναφέρει ότι «Πνευματική θεωρία είναι η θέα κάποιου μυστηρίου και φανερώνεται στον ασκητή… ανάλογα με την κάθαρσή του και τη μετάνοιά του». Η μετάνοια έχει τα δικά της στάδια και οι πνευματικές θεωρίες τους δικούς τους βαθμούς. Τα μυστήρια του Χριστιανισμού αποκαλύπτονται στον ασκητή βαθμιαία, ανάλογα με την πνευματική του κατάσταση.
Ο Άγιος Ιγνάτιος προειδοποιεί με μεγάλη έμφαση: «Εάν ο ασκητής δεν έχει καθαρθεί με τη μετάνοια και δεν έχει ακριβή γνώση της πίστεως, η θεωρία θα τον ζημιώσει». Η «καθαρή, ακριβής γνώση της πίστεως» σημαίνει την πολύ καλή γνώση του Ιησού Χριστού. Επισημαίνεται ότι πολλοί πάσχουν σε αυτόν τον τομέα, δεν γνωρίζουν ακριβώς ποιος είναι ο Θεός. Ως παράδειγμα, αναφέρεται ότι αν δώσει κανείς την Καινή Διαθήκη σε έναν άνθρωπο και τον ρωτήσει να δείξει τον Ιησού, θα δείξει τον διδάσκαλο ή τον ραβί, αλλά δεν θα διακρίνει τις βασικότερες πτυχές, όπως πότε μιλά ο Χριστός σαν άνθρωπος και πότε σαν Θεός, ή πότε κάνει θαύματα ως άνθρωπος και πότε ως Θεός. Επειδή ο Θεός στην Καινή Διαθήκη χρησιμοποιεί και τις δύο φύσεις, αν δεν μπορούν να ξεχωρίσουν αυτές, όπως στην περίπτωση ιερέα που ισχυρίστηκε ότι «ούτε ο Χριστός ξέρει πότε θα έρθει η Δευτέρα Παρουσία» (αγνοώντας ότι ο Χριστός μιλούσε εκείνη τη στιγμή με την ανθρώπινη φύση του), τότε υπάρχει έλλειψη ακριβούς γνώσης.
Ο αληθινός ασκητής, για να έχει ακριβή γνώση της πίστεως, πρέπει να ακολουθεί «αυτόν ο οποίος είναι η πηγή της ακριβούς γνώσης της πίστεως και όχι να έχουμε διαμορφώσει κάποιον μέσα στο μυαλό μας». Επίσης, δεν επιτρέπει ποτέ στον εαυτό του «ισχυρογνώμονες σκέψεις», οι οποίες είναι καρπός πλάνης, και οδηγούν «στο γκρεμό στην τόση».
Ο Πνευματικός Πόλεμος και η Διάκριση
Ο Άγιος Μακάριος ο ασκητής αναφέρει ότι υπάρχουν πολλές διαφορετικές μέθοδοι προσευχής και καμία μέθοδος δεν είναι επιζήμια. Αν συνέβαινε αυτό, δεν θα ήταν προσευχή αλλά «εργασία στο σατανά».
Ωστόσο, δεν πρέπει να αγνοείται ο πνευματικός πόλεμος με τις δυνάμεις του σκότους. Ο Άγιος Νείλος ο Μοναχός προειδοποιεί ότι κάθε πόλεμος ανάμεσα σε εμάς και τα «κάθετα πνεύματα» γίνεται για την πνευματική προσευχή, διότι τους είναι «πολύ εχθρικοί και ανυπόφοροι, ενώ σε μας είναι σωτήρια και πάρα πολύ ευεργετική».
Η διάκριση των εμπειριών είναι επιβεβλημένη. Κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Κασσιανό, η διάκριση έρχεται μόνο ως αποτέλεσμα της αληθινής ταπεινοφροσύνης. Αυτό εκδηλώνεται με την αποκάλυψη στο πνευματικό πατέρα όχι μόνο των πράξεων αλλά και των σκέψεων. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος αναφέρει ότι «μεγάλη πράγματι μεγάλη είναι η πονηριά των δαιμόνων. Δύσκολα την αντιλαμβανόμεθα και ολίγοι τη βλέπουν». Ο Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος εξηγεί ότι όπως η αίσθηση της γεύσης διακρίνει τη διαφορά μεταξύ ξιδιού και κρασιού, έτσι και η ψυχή, μέσω της νοητικής αίσθησης και δραστηριότητας, μπορεί να διακρίνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος από τις φαντασίες του διαβόλου.
Η Μίμηση του Θεού από τον Εχθρό
Κανείς δεν έχει χάσει μελετώντας την πείρα των Πατέρων, αλλά μόνο έχει κερδίσει και ωφεληθεί πνευματικά. Ένα σημαντικό θέμα είναι αν το πονηρό πνεύμα μπορεί να μιμηθεί ορισμένες υπερφυσικές ενέργειες του Θεού. Η Αγία Γραφή απαντά «ναι».
Ήδη από το πρώτο της βιβλίο, ο Σατανάς παραπλανά τους άπειρους στα πνευματικά πρωτόπλαστους, εισάγοντας την πλάνη με υπερφυσικό τρόπο μιλώντας μέσα από το φίδι. Διευκρινίζεται ότι δεν μίλησε το ίδιο το φίδι, αλλά ο διάβολος μέσω αυτού. Αργότερα, όταν ο Θεός κάνει σημεία θαυμαστά δια του Μωυσή μπροστά στον Φαραώ, οι μάγοι του βασιλιά τον μιμούνται σε ένα σημείο, ρίχνοντας τις ράβδους τους και μετατρέποντάς τες σε φίδια.
Στην Καινή Διαθήκη, ο πονηρός δείχνει σε όραμα στον Κύριο όλα τα βασίλεια της οικουμένης εν μία στιγμή χρόνου (Λουκάς 4:5). Ο Κύριος έχει προειδοποιήσει: «Θέλουσι εγερθεί ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες και θέλουσι δείξει σημεία μεγάλα και τέρατα ώστε να πλανήσουν ή δυνατόν και τους εκλεκτούς». Ο Λουκάς αναφέρει: «βλέπετε μην πλανηθέντες διότι πολλοί θέλουσιν ελθείν επί το ονόματί μου λέγοντες ότι εγώ είμαι και ο καιρός επλησίασε. Μην υπάγεται λοιπόν οπίσω αυτών».
Ο ομιλητής επισημαίνει ότι πολλοί θα πουν ότι έρχονται στο όνομα του Χριστού, αλλά δεν πρέπει να ακολουθούνται. Συχνά, όπου βρίσκει κανείς κάποιον που μιλά για τον Χριστό, τον ακολουθεί χωρίς να εξετάζει αν αυτά που λέει είναι σωστά ή λάθος. Αυτό συμβαίνει λόγω της άγνοιας της Γραφής.
Ως παραδείγματα ψευδοχρίστων αναφέρονται ο Κλεομένης και ο Χερουβείμ, οι οποίοι ισχυρίζονται «Εμένα με έστειλε ο Θεός να κάνω το έργο του». Τονίζεται ότι μεγάλοι προφήτες όπως ο Ηλίας, ο Ησαΐας, ο Ιερεμίας, ή ακόμα και ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, δεν δήλωσαν ποτέ ότι τους έστειλε ο Χριστός, αλλά «Εγώ ήρθα λέει για να κάνω ευθεία την οδό». Το να ισχυρίζεται κανείς ότι τον στέλνει ο Θεός σημαίνει ότι βρίσκεται στο στάδιο της Θεώσεως. Αν όμως δεν έχει βγάλει κανείς τα πάθη, πώς μπορεί να βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο; Αν υπήρχε γνώση αυτών των χωρίων της Καινής και Παλαιάς Διαθήκης, και γνώση της συμπεριφοράς των προφητών (όπως ο Απόστολος Πέτρος που θεράπευσε στο όνομα του Ιησού Χριστού και όχι με τη δική του δύναμη), θα ήταν σαφές ότι «Όλοι δουλεύουμε για τον Χριστό. Δεν δουλεύουμε με τον Χριστό θεωρώντας τον Χριστό συνεργάτη μας».
Δαιμονικά Θαύματα και Προετοιμασία για την Πτώση
Ο Άγιος Ιωάννης ο Κασσιανός (5ος αιώνας) στο έργο του «Συμβολή» αναφέρει: «Καμιά φορά οι δαίμονες θαυματουργούν με σκοπό να υψώσουν σε υπερηφάνεια τον άνθρωπο που πιστεύει ότι κατέχει το μεγάλο δώρο. Και έτσι τον προετοιμάζουν για μία ακόμη μεγάλη πτώση». Προσποιούνται ότι καίγονται και οδηγούνται έξω από τα σώματα αυτών που κατοικούν, λόγω της δήθεν αγιότητας ανθρώπων που στην πραγματικότητα είναι ανίεροι.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Κασσιανός σημειώνει ότι στο Ευαγγέλιο αναφέρεται ότι θα εμφανιστούν ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες. Ο Απόστολος Παύλος αναφέρει για τον Αντίχριστο ότι «θα ‘ρθει κατ’ ενέργεια του σατανά εν πάση δυνάμει και σημείοις και τέρασι ψεύδους» (Β’ Θεσσαλονικείς).
Ο Απόστολος Ιωάννης στην Αποκάλυψη αναφέρει για το δεύτερο θηρίο που «έμοιαζε με αρνίον, αλλά μιλούσε ως δράκων και έκαμε πολλά σημεία μεγάλα ώστε και έκαμε να κατέβει πυρ εκ ουρανού εις τη γη ενώπιον των ανθρώπων και επλάνα τους κατοικούντας επί της γης δια τα σημεία τα οποία εδόθησαν εις αυτό να κάμνει ενώπιον του θηρίου». Επίσης, στο κεφάλαιο 16 αναφέρει ότι τα δαιμόνια μπορούν να κάνουν ορισμένα σημεία.
Προστασία από την Πλάνη: Η Θωράκιση της Εκκλησίας
Για το πώς μπορεί ένας απλός πιστός να ξεφύγει από όλα αυτά, η απάντηση είναι «μόνο με το να θωρακιστεί πνευματικά με την πείρα και τη διδασκαλία της εκκλησίας που είναι ο στύλος και το στερέωμα και το εδραίωμα της αλήθειας όπως παραδίδεται στην Αγία Γραφή και η κατακεκρυμμένη εμπειρία των Αγίων».
Ο Πατήρ Σεραφείμ Ρόουζ στο βιβλίο του «Ορθοδοξία και Θρησκεία του μέλλοντος» αναφέρει ότι ο Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης ήταν προσεκτικός να καθοδηγεί τους μοναχούς σχετικά με τους κινδύνους αυτών των εμπειριών. «Ολόγυρα γύρω από τους αρχαρίους και τους ισχυρογνώμονες οι δαίμονες συνηθίζουν να πλάνουν τα δίκτυα των σκέψεων και των ολεθρίων φαντασιών και προετοιμάζουν τάφρους για την καταστροφή τους».
Ερωτηθείς τι πρέπει να κάνει ένας άνθρωπος όταν ο δαίμονας παίρνει τη μορφή αγγέλου του φωτός, ο Άγιος Γρηγόριος απαντά ότι χρειάζεται μεγάλη δύναμη διάκρισης. Αναφέρεται ως παράδειγμα η Βασούλα Ρύντεν, η οποία ισχυριζόταν ότι της κατέβηκε ο Χριστός και την πίστεψε ακόμα και ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας, παρά τους φαινομενικά αστείους ισχυρισμούς της.
Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος αναφέρει ότι ο αγωνιστής της προσευχής «θα πρέπει σπάνια να κοιτά στον ουρανό από το φόβο των πονηρών πνευμάτων στον αέρα που προκαλούν πολλές και διάφορες πλάνες» (Φιλοκαλία, περί των τριών τρόπων της προσευχής).
Ο Άγιος Νείλος ο Μοναχός στο έργο του «Περί Προσευχής» λέει ότι όταν ο νους προσεύχεται καθαρά, σταθερά και αληθινά, τότε οι δαίμονες δεν έρχονται από τα αριστερά, αλλά από τα δεξιά για να του παρουσιάσουν τη δόξα του Θεού με κάποιο σχηματικό τρόπο, ώστε να πιστέψει ότι ο σκοπός της προσευχής επιτεύχθηκε απόλυτα. Αυτό γίνεται από το πάθος της κενοδοξίας. Ο δαίμονας «αγγίζει το χώρο του εγκεφάλου που και πάλλεται μέσα στις φλέβες» και μεταβάλλει το φως του νου όπως θέλει, προκαλώντας το πάθος της κενοδοξίας. Ο νους νομίζει ότι απέκτησε ευθεία και πραγματική γνώση, και επειδή δεν ενοχλείται από αρχικά πάθη, παρουσιάζεται δήθεν καθαρός στην προσευχή. Ο Άγιος Νείλος προειδοποιεί: «προσέξτε μη σας εξαπατήσουν οι πονηροί δαίμονες σε κάποια οπτασία» και συμβουλεύει να παρακαλεί κανείς τον Θεό να τον φωτίσει αν η σκέψη προέρχεται από Αυτόν, αλλιώς να διώχνει γρήγορα τον πλάνο.
Χαρακτηριστικά της Πλάνης
Ο εχθρός μπορεί να πλανήσει με πολλούς τρόπους, είτε δίνοντας υψηλές καταστάσεις χωρίς να έχει προηγηθεί η κάθαρση, είτε υψωτικά συναισθήματα.
Ο Πατήρ Σεραφείμ Ρόουζ, βασιζόμενος στον Άγιο Ιγνάτιο Μπριαντσιανίνωφ, αναφέρει δύο βασικές μορφές πλάνης:
- Θεαματική: Προκύπτει όταν ένα πρόσωπο μοχθεί για υψηλή πνευματική κατάσταση ή πνευματικά οράματα χωρίς να έχει καθαρθεί από τα πάθη και χωρίς να επαναπαύεται στη δική του κρίση. Όσοι θεωρούν ότι βλέπουν τον Χριστό, ότι είναι απεσταλμένοι του Θεού, ότι έχουν τον Θεό «στην τσέπη», ή ότι ο Θεός μιλά μόνο σε αυτούς, «είναι σε πλάνη». Τους δαίμονες «περιέχουν σπουδαία οράματα».
- Ως παράδειγμα αναφέρεται ο Άγιος Νικήτας, αργότερα επίσκοπος Νοβοκόρτ, ο οποίος εισήλθε στην εντιμική ζωή απροετοίμαστος και άκουσε μια προσευχή παρά τις αντίθετες συμβουλές του πνευματικού του. Νόμιζε ότι είχε φτάσει σε τεράστια ύψη, έβλεπε κάποιον άγγελο να προσεύχεται δίπλα του και τον Κύριο να του λέει: «εσύ θα ασχοληθείς με τους ανθρώπους και θα αφήνεις τον άγγελο στο πόδι σου να προσεύχεται». Έκανε φοβερά θαύματα και εμφανίζονταν οράματα. Η απάτη του αποκαλύφθηκε μόνο όταν οι πατέρες του μοναστηριού έμαθαν για την αποστροφή του στην Καινή Διαθήκη, την οποία δεν είχε διαβάσει ποτέ, παρότι την Παλαιά την ήξερε απέξω. Ο διάβολος δεν θέλει να γνωρίζει κανείς την Καινή Διαθήκη, γιατί αυτή αποκαλύπτει τη νίκη κατά του διαβόλου και τη δύναμη του ανθρώπου. Μέσω των προσευχών των πατέρων, μετανόησε, σταμάτησαν τα θαύματά του και αργότερα έφτασε σε γνήσια αγιότητα. Παρόμοια περίπτωση είναι και ο Άγιος Ισαάκ των Σπηλαίων.
- Η Κενοδοξία ως Πηγή Πλάνης: Ο Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης αναφέρει ότι «τα έργα της χάρης είναι φανερά και ο δαίμονας παρά τις μεταμορφώσεις του δεν μπορεί να τα παραγάγει». Αυτά είναι η πραότητα, η φιλικότητα, η ταπεινότητα, το μίσος του κόσμου, η ενική ηθική, η εκκοπή των παθών και των σαρκικών επιθυμιών. Αντίθετα, «τα έργα των δαιμόνων είναι υπερηφάνεια, αλαζονεία, εκφοβισμός και όλα τα κακά».
Ο Άγιος Νείλος ο Μοναχός παρατηρεί: «Μη ζητάς καθόλου να δεις καμία μορφή ή σχήμα την ώρα της προσευχής. Να μην ποθείς να δεις αγγέλους ή δυνάμεις, τον Χριστό κατά αν τρόπο αισθητό για να μη χάσεις τελείως τα λογικά σου δεχόμενος λύκο αντιποιημένο και προσκυνώντας τους εχθρούς δαίμονες».
Η αρχή της πλάνης του νου είναι η κενοδοξία, από την οποία κινούμενος ο νους «επιχειρεί να περιγράψει το θείο με σχήμα και μορφές». Η κενοδοξία είναι «φαντασία της συγκυρίας, φαινομενική φιλοπονία αντίθετη προς την αλήθεια, αρχηγός των αιρέσεων, επιθυμία της πρωτοκαθεδρίας, η τριπλή γλώσσα των αιρετικών» (Άγιος Νείλος, περί των κακιών, κεφάλαιο 4). Ακόμα και αν ο άνθρωπος αντιληφθεί την πλάνη, είναι δύσκολο να αποχωριστεί από αυτήν, επειδή «γοητεύεται απ’ την εντύπωση των ευχαρίστων περισσότερο από όσο ήταν πρόθυμος να αποφύγει τη βλάβη από αυτά που δεν τον συμφέρουν». Του αρέσει να βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση.
Διάκριση Οραμάτων και Ονείρων
Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος αναφέρει ότι οι δαίμονες «μετασχηματίζονται εις αγγέλους φωτός και σε μορφές αγίων μαρτύρων, τους οποίους παρουσιάζουν να έρχονται προς τα μέρη μας». Μετά μας βυθίζουν σε υπερηφάνεια και χαρά.
Το σημείο από το οποίο διακρίνεις την πλάνη είναι το εξής: «Οι άγγελοι [οι αληθινοί] μας δείχνουν την κόλαση, την κρίση και τον χωρισμό. Και έτσι μας κάνουν να ξυπνάμε έντρομοι και περίλυποι». Αν αρχίσουμε να πιστεύουμε στους δαίμονες, θα μας «εμπαίζουν και ξύπους». Εκείνος που πιστεύει στα όνειρα είναι «παντελώς άσοφος και άπειρος», ενώ αυτός που δεν πιστεύει τίποτα είναι «πραγματικά συνετός και σοφός». Πρέπει να πιστεύετε μόνο σε εκείνα που αναγγέλλουν την κόλαση και την κρίση, αλλά εάν δημιουργείται απόγνωση, τότε αυτά τα όνειρα προέρχονται από τους δαίμονες.
Κάποιος Πατέρας της Εκκλησίας λέει: «Αν δεις φως μέσα σου ή γύρω σου, μην πιστέψεις σε αυτό, αν δεν έχεις συγχρόνως κατάνυξη για τον Θεό και αγάπη για τον πλησίον. Μη φοβηθείς όμως, αλλά ταπείνωσε τον εαυτό σου και το φως εκείνο θα εξαφανιστεί». Αν δεις κάποιο όραμα, εικόνα ή όνειρο, μην το εμπιστεύεσαι, γιατί αν είναι από τον Θεό, θα σε φωτίσει. Ψυχή που δεν γεύτηκε το Άγιο Πνεύμα δεν μπορεί να διακρίνει από πού προέρχονται τα οράματα. Ο εχθρός δίνει στην ψυχή «μια γλυκιά αίσθηση ανακατεμένη με κενοδοξία» και από αυτό γίνεται φανερή η πλάνη.
Οι Πατέρες λένε ότι όταν η όραση είναι εχθρική, η ψυχή αισθάνεται σύγχυση και φόβο. Αυτό συμβαίνει στην ταπεινή ψυχή που θεωρεί τον εαυτό της ανάξιο για όραση. Ο κενοδοξος όμως μπορεί να μη αισθανθεί ούτε φόβο ούτε σύγχυση, γιατί επιθυμεί τις οράσεις και πάντα τον εαυτό του θεωρεί άξιο, και γι’ αυτό τον εξαπατά εύκολα ο διάβολος. Ο Άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός γράφει ότι σύγχυση πρέπει να ονομάζεται το «άρμα του διαβόλου», διότι ο σατανάς φορτώνεται σε αυτό και μεταφέρει πλήθος παθών στην ψυχή. Όλα όσα κάνουν οι δαίμονες είναι «ακατάστατα». Σχετικά με το γέλιο, οι Άγιοι Βαρσανούφιος και Ιωάννης αναφέρουν ότι «εν το φόβο του Θεού δεν υπάρχει γέλιο. Η γραφή λέει για τους μωρούς που υψώνουν τη φωνή τους σε γέλια και ο λόγος του μωρού είναι πάντα διατεραγμένος και στερημένος εις χάριτος».
Ο Κίνδυνος της Ερεύνης Δογμάτων Πάνω από τις Δυνάμεις
Ο Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ τονίζει ότι στην παλαιότερη εποχή «πολλοί μοναχοί έπεσαν σε ολέθριες πλάνες αποκλειστικά και μόνο επειδή επέτρεψαν στον εαυτό τους να ερευνήσουν δόγματα πάνω από τις δυνάμεις τους». Στη σημερινή εποχή, αυτό ισχύει και για πολλούς λαϊκούς και κληρικούς. Αυτό οδηγεί σε πλάνη αν κανείς δεν γνωρίζει την Αγία Γραφή, τα βασικά, ή τους σωστούς ερμηνευτές.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης (της Κλίμακος) λέει: «Ο ταπεινόφρων μοναχός ποτέ δεν θα τολμήσει να ασχοληθεί με άρρητα θεία μυστήρια θεωρώντας τον εαυτό του άξιο να εμβαθύνει σε αυτά. Αντίθετα ο υπερήφανος αυτά θα το αποτολμήσει, θα προσπαθήσει ακόμα και τα κρίματα του Θεού να αποσαφηνίσει φορτώνοντας την ψυχή του κρίμα». Αυτό ισχύει τόσο για λαϊκούς όσο και για κληρικούς. Αυτή η υπερηφάνεια οδηγεί σε «300 ερμηνείες» και σύγχυση.
Τελικές Συμβουλές για την Προφύλαξη
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στο βιβλίο του «Αόρατος Πόλεμος» (κεφάλαιο 13) συμβουλεύει: «Αν ο πονηρός και πείσμων εχθρός μας που δεν κουράζεται ποτέ να μας πειράζει, ήθελε κάποτε να μας πολεμήσει ιδιαίτερα κατά την ώρα του θανάτου με κάποιες ψεύτικες εμφανίσεις και να μεταμορφωθεί σε άγγελο φωτός, εσύ να παραμείνεις σταθερός στη γνώμη της ταπεινότητάς σου και της μηδαμινότητας σου».
Ακόμα και αν με πολλά σημεία καταλάβει κανείς ότι τα οράματα αυτά είναι αληθινά και προέρχονται από τον Θεό, «παρόλα αυτά εσύ να μην αποστρέφεσαι πάντοτε και να τα διώχνεις όσο μπορείς μακριά σου». Δεν πρέπει να φοβάται κανείς μήπως δεν αρέσει στο Θεό η αποστροφή που κάνει κάποιος σκεπτόμενος την αναξιότητά του. Διότι, «αν τα θαύματα αυτά είναι απ’ τα οράματα αυτά είναι απ’ το Θεό αυτός γνωρίζει καλά να σου τα ξεκαθαρίσει και δεν θα του κακοφανεί αν δεν τα δέχεσαι. Γιατί εκείνος που δίνει τη χάρη στους ταπεινούς δεν την αφαιρεί από αυτούς πάλι για πράξεις που κάνουν οι ίδιοι εξαιτίας της ταπεινοφροσύνης τους». Επομένως, το να αποστραφεί κανείς οράματα που μπορεί να δόθηκαν από τον Θεό, από ταπεινοφροσύνη, δεν είναι βλασφημία του Αγίου Πνεύματος και ούτε ο Θεός θα αφαιρέσει τη χάρη, αλλά θα θεωρήσει ότι ο άνθρωπος προσέχει για να μη χάσει αυτό που έχει.