Άγιος Μαρτίνος Επίσκοπος Τουρώνης (Tours). Βίος
Καταγωγή και Νεανικά Χρόνια
Ο Άγιος Μαρτίνος (Sint Maarten van Tours) γεννήθηκε το 316 μ.Χ. στη Σαβαρία της Παννονίας, περιοχή που ανήκει στη σημερινή Ουγγαρία. Παρότι οι γονείς του ήταν ειδωλολάτρες και ο πατέρας του κατείχε το αξίωμα του τριβούνου (ανώτερου αξιωματικού) στις ρωμαϊκές λεγεώνες, ο Μαρτίνος ήρθε σε επαφή με τον Χριστιανισμό στην Παβία της Ιταλίας, όπου έλαβε την εκπαίδευσή του. Σε ηλικία μόλις δέκα ετών, παρακινούμενος από μια εσωτερική κλήση, άρχισε να συχνάζει στην εκκλησία και ζήτησε να γίνει δεκτός ως κατηχούμενος. Η πνευματική του ωριμότητα ήταν τέτοια που, ακούγοντας για τους άθλους των μοναχών της Ανατολής, ονειρευόταν από την ηλικία των δώδεκα ετών να αποσυρθεί στην έρημο, όμως ο ρωμαϊκός νόμος τον υποχρέωσε να ακολουθήσει τη σταδιοδρομία του πατέρα του. Έτσι, το 331 μ.Χ., σε ηλικία δεκαπέντε ετών, εντάχθηκε στον ρωμαϊκό στρατό και υπηρέτησε στο ιππικό στη Γαλατία.
Ο Μανδύας και ο Χριστός
Το έτος 334 μ.Χ., ενώ υπηρετούσε στη φρουρά της Αμιένης, ο Μαρτίνος πρωταγωνίστησε στο πλέον εμβληματικό περιστατικό της ζωής του. Κατά τη διάρκεια ενός εξαιρετικά δριμέος χειμώνα, συνάντησε στις πύλες της πόλης έναν ημίγυμνο επαίτη που κινδύνευε από το ψύχος. Καθώς είχε ήδη μοιράσει την υπόλοιπη περιουσία του, έσυρε το σπαθί του και έκοψε τη στρατιωτική του χλαμύδα στα δύο, προσφέροντας το μισό τμήμα στον φτωχό, ενώ ο ίδιος τυλίχθηκε με το υπόλοιπο τμήμα παρά τις κοροϊδίες των συναδέλφων του. Την επόμενη νύχτα είδε σε όραμα τον Ιησού Χριστό να φορά το κομμάτι του μανδύα και να λέει στους αγγέλους: «Ο Μαρτίνος, κατηχούμενος ακόμη, με σκέπασε με το αυτόν τον μανδύα». Ο Άγιος Νικόδημος παραθέτει τα παρακάτω λόγια του Κυρίου μας:
πεινασμένο με έθρεψες και διψασμένο με πότισες και γυμνό με έντυσες, γι’ αυτό θέλω είμαι με εσένα και θέλω σε ενδυναμώσω και να σου χαρίσω την νίκη κατά των εχθρών.
Η εμπειρία αυτή τον οδήγησε στο βάπτισμα σε ηλικία δεκαοκτώ ετών, αν και παρέμεινε στο στρατό για μερικά χρόνια ακόμη μετά από παράκληση του χιλιάρχου του.
Η Δημόσια Ανυπακοή στη Βορματία
Η οριστική ρήξη του Μαρτίνου με το στρατιωτικό βίο συνέβη το 356 μ.Χ. στη Βορματία (Worms), όταν ο αυτοκράτορας Ιουλιανός συγκέντρωνε στρατεύματα για να αντιμετωπίσει μια βαρβαρική εισβολή. Όταν ο αυτοκράτορας προσέφερε έκτακτη χρηματική αμοιβή (donativum) στους στρατιώτες, ο Μαρτίνος αρνήθηκε τα χρήματα δηλώνοντας: «Είμαι στρατιώτης του Χριστού. Δεν μου επιτρέπεται πλέον να πολεμώ». Κατηγορήθηκε για δειλία, αλλά προσφέρθηκε να σταθεί άοπλος στην πρώτη γραμμή της μάχης την επόμενη ημέρα, προστατευμένος μόνο από το σημείο του σταυρού. Η αναπάντεχη παράδοση των εχθρών την επόμενη αυγή αποσόβησε τη σύγκρουση, γεγονός που αποδόθηκε στην πνευματική του ισχύ, και οδήγησε στην αποστράτευσή του τον Ιούλιο του ίδιου έτους.
Η Μαθητεία στον Άγιο Ιλάριο και η Ίδρυση του Λιγκουζέ
Μετά την αποδέσμευσή του από τον στρατό, ο Μαρτίνος μετέβη στο Πουατιέ για να μαθητεύσει στον Άγιο Ιλάριο, ο οποίος τον χειροθέτησε στο λειτούργημα του εξορκιστή, μια κατώτερη θέση που ο Μαρτίνος δέχθηκε από ταπεινοφροσύνη. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού για να επισκεφθεί τους γονείς του, ήρθε αντιμέτωπος με ληστές στις Άλπεις, ένας εκ των οποίων μεταστράφηκε στον Χριστιανισμό μετά από συνομιλία μαζί του. Αν και κατάφερε να βαπτίσει τη μητέρα του, ο πατέρας του παρέμεινε ειδωλολάτρης, ενώ οι διωγμοί από τους Αρειανούς τον ανάγκασαν να καταφύγει στο νησί Γαλλινάρα της Λιγουρίας, όπου τρεφόταν με ρίζες. Τελικά, γύρω στο 360 μ.Χ., ίδρυσε το Λιγκουζέ (Ligugé), το πρώτο μοναστήρι της Γαλλίας, όπου πραγματοποίησε το θαύμα της ανάστασης ενός κατηχούμενου που είχε πεθάνει αβάπτιστος.
Η Επεισοδιακή Εκλογή στην Τουρ και το Μαρμουτιέ
Το 371 μ.Χ. (ή το 372), ο λαός της Τουρ απαίτησε την εκλογή του ως Επισκόπου. Για να τον παρασύρουν από το μοναστήρι του, ο πολίτης Ρούστικος χρησιμοποίησε το τέχνασμα μιας υποτιθέμενης ασθένειας της συζύγου του. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο Μαρτίνος προσπάθησε να κρυφτεί σε ένα κοτέτσι, αλλά το κακάρισμα των χηνών πρόδωσε τη θέση του. Παρά την αντίδραση ορισμένων επισκόπων, όπως ο Hartmoet, που σκανδαλίζονταν από την ατημέλητη εμφάνισή του, η εκλογή επικυρώθηκε όταν ένα παιδί διάβασε στην εκκλησία τον 8ο ψαλμό: «Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον… του καταλύσαι εχθρόν και εκδικητήν». Ως επίσκοπος, αρνήθηκε την πολυτελή επισκοπική κατοικία και ίδρυσε το μοναστήρι Μαρμουτιέ (Marmoutier), όπου ζούσε σε ένα ξύλινο κελί, ενώ οι μοναχοί του διέμεναν σε σπήλαια στις πλαγιές των βράχων.
Αναμετρήσεις με Αυτοκράτορες και Πολιτικό Θάρρος
Ο Μαρτίνος επέδειξε μοναδική αφοβία απέναντι στην κοσμική εξουσία. Όταν επισκέφθηκε τον Ουαλεντινιανό Α’ στην Τρίερ, οι πύλες του παλατιού άνοιξαν θαυματουργικά και ο θρόνος του αυτοκράτορα τυλίχθηκε στις φλόγες, αναγκάζοντάς τον να σηκωθεί για να υποδεχθεί τον Άγιο. Το 385 μ.Χ., ήρθε σε σύγκρουση με τον αυτοκράτορα Μάξιμο για την εκτέλεση του αιρετικού Πρισκιλλιανού, τασσόμενος κατά της θανατικής ποινής για ζητήματα πίστης, παρά το γεγονός ότι διαφωνούσε θεολογικά με τον Πρισκιλλιανό. Κατά τη διάρκεια ενός δείπνου στο παλάτι, ο Μαρτίνος προκάλεσε αίσθηση όταν, αφού ήπιε από το κύπελλο που του πρόσφερε ο αυτοκράτορας, το παρέδωσε στον ιερέα του αντί να το επιστρέψει στον Μάξιμο, διακηρύσσοντας συμβολικά την υπεροχή της πνευματικής εξουσίας.
Τα Θαύματα και ο Απόστολος της Υπαίθρου
Ως «Απόστολος της Υπαίθρου», ο Μαρτίνος οργάνωσε τις πρώτες αγροτικές ενορίες και κατέστρεψε ειδωλολατρικούς ναούς. Σημαντικά θαύματα που καταγράφονται περιλαμβάνουν:
Η πτώση ενός ιερού πεύκου των εθνικών, το οποίο άλλαξε πορεία με το σημείο του σταυρού και έπεσε στην αντίθετη πλευρά, σώζοντας τον Άγιο.
Η θεραπεία ενός παραλυμένου κοριτσιού στην Τρέβηρα με ευλογημένο λάδι και η θεραπεία ενός λεπρού στο Παρίσι με έναν ασπασμό.
Η ανάσταση ενός υπηρέτη του ευγενούς Λουπικίνου, ο οποίος είχε αυτοκτονήσει δι’ απαγχονισμού.
Η υποταγή μιας αρκούδας, η οποία, αφού έφαγε τον γάιδαρο της συνοδείας του, αναγκάστηκε να κουβαλήσει η ίδια τις αποσκευές μέχρι τη Ρώμη.
Η αποκάλυψη του διαβόλου, ο οποίος του εμφανίστηκε ως Χριστός με πορφύρα και διάδημα, με τον Μαρτίνο να τον απορρίπτει λέγοντας: «Αν ο Κύριός μου επέστρεφε, δεν θα φορούσε πορφύρα και διάδημα, αλλά θα έφερε τα σημάδια του Πάθους».
Άγιος Μαρτίνος Επίσκοπος Τουρώνης (Tours). Γιορτή
Ο Άγιος Μαρτίνος Επίσκοπος Tours γιορτάζει στις 12 Νοεμβρίου
Άγιος Μαρτίνος Επίσκοπος Τουρώνης (Tours). Στίχοι
Ουκ ην ο κόσμος άξιός σου, Μαρτίνε.
Ον και λιπών απήλθες εις κόσμον μέγαν.