Δείτε το βίντεο
Η Μεταβολή της Προφητείας σε Επικαιρότητα
Κατά τις πνευματικές μαρτυρίες πολλών συγχρόνων ανθρώπων του Θεού, η εποχή μας δεν είναι πλέον εποχή μακρινών προρρήσεων, αλλά εποχή κατά την οποία ο προφητικός λόγος περνά μπροστά στα μάτια μας ως επικαιρότητα. Εκείνο που άλλοτε οι πιστοί διάβαζαν σε βίους Αγίων και σε λόγους γερόντων, σήμερα αρχίζει να λαμβάνει μορφή ιστορικών εξελίξεων. Γι’ αυτό και ειπώθηκε χαρακτηριστικά ότι «οι προφητείες πλέον είναι ειδήσεις»· θα τις βλέπουμε στην τηλεόραση και θα τις ακούμε στο ραδιόφωνο. Δεν καλούμαστε να παρακολουθούμε αυτά τα πράγματα από περιέργεια, αλλά με νήψη, ώστε να μη νικηθούμε από φόβο και ανασφάλεια, γνωρίζοντας ότι, όσο κι αν οι ισχυροί του κόσμου έχουν τα σχέδιά τους, «ἔχει καὶ ὁ Θεὸς τὰ ἴδια».
Διάκριση των Αληθινών Προφητειών
Η Εκκλησία, βέβαια, ποτέ δεν δέχθηκε άκριτα κάθε προφητικό λόγο. Από τους αποστολικούς ακόμη χρόνους μας διδάσκει να «δοκιμάζωμεν τὰ πνεύματα», διότι μαζί με το γνήσιο χάρισμα εμφανίζεται συχνά και η πλάνη. Υπάρχουν αληθινοί λόγοι αγιασμένων μορφών, αλλά υπάρχουν και ψευδοπροφητείες, που σπέρνουν σύγχυση, απιστία και χλευασμό. Γι’ αυτό χρειάζεται διάκριση, συμφωνία με το φρόνημα των Πατέρων και ταπείνωση, ώστε να μη μετατραπεί η εσχατολογική εγρήγορση σε αρρωστημένη περιέργεια. Όταν όμως ο λόγος προέρχεται από μορφές δοκιμασμένες, όπως ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο άγιος Παΐσιος, ο άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης, η αγία Ματρώνα και άλλοι γνωστοί ή κρυμμένοι άνθρωποι του Θεού, τότε δεν έχουμε δικαίωμα να τον περιφρονούμε.
Η Αλληλουχία των Μεγάλων Γεγονότων
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πολλοί πνευματικοί άνθρωποι συνέκλιναν σε μία βασική αλληλουχία γεγονότων. Η αρχή των μεγάλων αναταράξεων τοποθετείται στη Συρία, όπου προμηνύεται ένα μεγάλο μακελειό. Ο πόλεμος που άρχισε από εκεί δεν θα παραμείνει περιορισμένος ούτε σύντομος· θα μακρύνει, θα πολλαπλασιαστεί και θα ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερες αναφλέξεις. Τα γεγονότα δεν θα έχουν μόνο περιφερειακό χαρακτήρα, αλλά θα λάβουν οικουμενικές διαστάσεις, ώστε η ανθρωπότητα να αισθανθεί πως εισέρχεται σε περίοδο γενικευμένης ταραχής. Είναι η «βαθιά εγχείρηση» που επιτρέπει ο Θεός για να αποβληθεί η συσσωρευμένη αμαρτία των λαών, όχι ως τυφλή εκδίκηση, αλλά ως οδυνηρή παιδαγωγία.
Το Χτύπημα κατά του Ιράν (Περσία) και η Πτώση του Ερντογάν
Καθοριστικό σημείο για την εντατική έναρξη των μεγάλων γεγονότων θεωρείται το χτύπημα των Εβραίων, δηλαδή του Ισραήλ, κατά του πυρηνικού προγράμματος της Περσίας, του σημερινού Ιράν. Η φράση που διασώθηκε από έναν άγνωστο στους πολλούς ασκητή της Κρήτης είναι συγκλονιστική στην απλότητά της: «Θα πίνετε τον καφέ σας και θα ακούσετε ότι οι Εβραίοι χτύπησαν το πυρηνικό πρόγραμμα της Περσίας· τότε θα ξεκινήσουν τα μεγάλα γεγονότα». Με άλλα λόγια, η μεγάλη τομή δεν θα αναγγελθεί απαραίτητα με τυμπανοκρουσίες, αλλά θα εισβάλει μέσα στην καθημερινότητα των ανθρώπων ξαφνικά, σαν ένα συνηθισμένο πρωινό που μεταβάλλεται σε ιστορική καμπή. Το μακρινό γίνεται κοντινό, και το θεωρητικό γίνεται άμεσο.
Σχεδόν την ίδια εποχή, λίγο πριν ή λίγο μετά από αυτό το χτύπημα, τοποθετείται και η πτώση του Ταγίπ Ερντογάν. Οι μαρτυρίες δεν συμφωνούν ως προς τη μορφή αυτής της πτώσεως· άλλοι μιλούν για πολιτική κατάρρευση και άλλοι για βιολογικό τέλος. Εκείνο όμως που επανέρχεται σταθερά είναι ότι θα πρόκειται πράγματι για πτώση, για ταπείνωση εκείνου που υψώθηκε με αλαζονεία. Ο λόγος του Κυρίου «ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται» αποκτά εδώ ιδιαίτερη βαρύτητα, διότι η ανθρώπινη ισχύς, όταν απολυτοποιείται, ήδη κουβαλά μέσα της τον σπόρο της καταρρεύσεως.
Η Νέα Τουρκική Ηγεσία και ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος
Μετά την απομάκρυνσή του, την εξουσία στην Τουρκία θα αναλάβει, κατά τις ίδιες μαρτυρίες, μια νέα γενιά πολιτικών προσώπων φιλοδυτικών, αλλά άπειρων και επιπόλαιων. Θα θελήσουν να διορθώσουν τα λάθη και τις υπερβολές της προηγούμενης ηγεσίας, όμως η απειρία τους θα οδηγήσει σε χειρότερες επιλογές. Ιδίως η έντονα εχθρική τους στάση απέναντι στη Ρωσία θα γίνει καταλύτης ραγδαίων εξελίξεων. Έτσι, αντί να σταθεροποιήσουν το κράτος τους, θα επιταχύνουν τη δοκιμασία του.
Το αποφασιστικό βήμα θα είναι το κλείσιμο των στενών του Βοσπόρου. Τότε η Ρωσία, που ως τότε θα μπορούσε να φαίνεται φίλη ή έστω ανεκτική, θα μεταβληθεί μέσα σε μία νύχτα σε αδυσώπητο εχθρό. Από εκείνο το σημείο και έπειτα αναμένεται ένας ολοκληρωτικός ρωσοτουρκικός πόλεμος, τέτοιος ώστε, κατά τη δραματική έκφραση των μαρτυριών, να μη μείνει πόλη της Τουρκίας που να μην βομβαρδιστεί. Μερικοί μάλιστα προειδοποιούν ότι οι Ρώσοι θα κάνουν χρήση ακόμη και πυρηνικών όπλων, πράγμα που θα έχει ολέθριες συνέπειες όχι μόνο για την ίδια την Τουρκία, αλλά και για όλους τους γειτονικούς λαούς.
Η σκέψη αυτή προκαλεί εύλογα τρόμο. Αν ένα Τσερνόμπιλ επηρέασε τόσο πολύ την υγεία και το περιβάλλον σε τεράστιες εκτάσεις, πόσο βαρύτερες θα ήταν οι συνέπειες μιας πολεμικής πυρηνικής χρήσεως σε περιοχή που γειτνιάζει άμεσα με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Μέση Ανατολή. Η εποχή εκείνη θα είναι εποχή καθολικού φόβου· όλοι θα τρομάξουν, ακόμη κι αν δεν έχουν όλα τα κράτη την ίδια άμεση συμμετοχή στον πόλεμο. Ο παγκόσμιος χαρακτήρας της σύρραξης δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι κάθε χώρα θα πολεμά εξίσου, αλλά ότι κανείς δεν θα μείνει ανεπηρέαστος. Το τραύμα θα είναι οικουμενικό.
Ο Σεισμός και οι Θεομηνίες
Παράλληλα με αυτές τις διεθνείς συγκρούσεις, η Ελλάδα και η Κύπρος θα περάσουν τις δικές τους δοκιμασίες. Πριν από την οξύτερη ελληνοτουρκική κρίση, τοποθετείται από πολλές μαρτυρίες ένας μεγάλος γεωφυσικός σεισμός στον ελληνικό χώρο, ικανός να προκαλέσει μετακινήσεις πληθυσμών και βαθιά κοινωνική αναστάτωση. Οι μικροί σεισμοί που κατά καιρούς πολλαπλασιάζονται στο Αιγαίο γεννούν την αίσθηση μιας προειδοποιήσεως, όχι για να παραλύσει ο άνθρωπος από τρόμο, αλλά για να αφυπνιστεί. Υπάρχει όμως και η ελπίδα της θείας οικονομίας: ο μεγάλος αυτός σεισμός, με τις πρεσβείες της Παναγίας και των Αγίων, να «κατανεμηθεί» σε πολλούς μικρότερους, ώστε να ελαττωθεί η καταστροφή.
Μία συγκλονιστική πνευματική μαρτυρία συνδέεται ακριβώς με αυτό. Άνθρωπος του Θεού παρακαλούσε για να μη συμβεί τέτοιος σεισμός στην πατρίδα μας, και άκουσε στην καρδιά του την απάντηση ότι ούτε ο ίδιος ο Κύριος θέλει να πονέσουν οι άνθρωποι, αλλά «τα χέρια της Μητέρας είναι άδεια», επειδή δεν περιέχουν τις ζεστές προσευχές των πιστών. Η εικόνα αυτή είναι φοβερή και παρηγορητική μαζί. Φοβερή, διότι φανερώνει την ψυχρότητα της πνευματικής μας ζωής· παρηγορητική, διότι δείχνει ότι η ιστορία δεν είναι κλειστή, αλλά μυστικά συνδέεται με τη μετάνοια και την προσευχή. Ο Θεός δεν καταργεί την ελευθερία μας, και γι’ αυτό ζητά τη συνεργία μας.
Κοντά σε αυτά αναμένονται και άλλες θεομηνίες, που συνδέονται, κατά λόγους συγχρόνων γερόντων και γεροντισσών, με τη νομοθέτηση και κοινωνική επιβολή πραγμάτων αντιθέτων προς τη φύση και τον νόμο του Θεού. Όταν η ανθρώπινη κοινωνία θεσμοθετεί το αφύσικο ως φυσικό, τότε δεν τραυματίζει μόνο την ηθική της συνοχή, αλλά διαταράσσει βαθύτερα την ίδια τη δημιουργία. Έτσι εξηγείται η δραματική προειδοποίηση ότι «θα επαναστατήσει η φύση», θα ανοίγουν κρατήρες μέσα στις πόλεις, θα βυθίζονται πολυκατοικίες, θα εμφανίζονται ασυνήθιστοι σεισμοί και βίαια γεωλογικά φαινόμενα. Δεν πρόκειται για μια μηχανική ανταπόδοση, αλλά για το μυστήριο της κτίσεως που συστενάζει όταν ο άνθρωπος αποξενώνεται από τον Δημιουργό της.
Το Τριήμερο του Φόβου
Μέσα στο κλίμα αυτό θα υπάρξει και το λεγόμενο τριήμερο του φόβου για την Ελλάδα και την Κύπρο. Οι Τούρκοι θα επιχειρήσουν επίθεση, αρχικά σε ένα μικρό νησί και κατόπιν σε ένα μεγαλύτερο, εκμεταλλευόμενοι περίοδο αδυναμίας και πολιτικής συγχύσεως. Για την Ελλάδα λέγεται ότι θα υπάρχει κυβέρνηση, αλλά δεν θα κυβερνά πραγματικά· για την Κύπρο προβλέπονται επίσης επεισόδια, τα οποία θα ενταχθούν στο ευρύτερο μερτικό της νήσου μέσα στα παγκόσμια γεγονότα. Η διάρκεια όμως αυτής της κρίσεως θα είναι μικρή, μόλις τρεις ημέρες, και αυτό επαναλαμβάνεται από πολλούς. Παρ’ όλο το θράσος των επιτιθεμένων, χαρακτηρίζονται ως «φοβιτσιάρηδες», και έτσι η ενέργειά τους δεν θα πάρει διαστάσεις μακροχρόνιου πολέμου.
Η Παιδαγωγία και η Ελευθέρωση της Κύπρου
Για την Κύπρο η δοκιμασία αυτή ερμηνεύεται ως «ράπισμα» που θα επιτρέψει ο Θεός, ώστε να επέλθει ταπείνωση και επιστροφή. Η έκφραση δεν δηλώνει εγκατάλειψη, αλλά παιδαγωγία. Ο λαός συχνά ζητεί λύσεις χωρίς μετάνοια, ασφάλεια χωρίς συντριβή, δικαίωση χωρίς κάθαρση της καρδιάς. Όμως η θεία παιδαγωγία εργάζεται διαφορετικά: πρώτα συντρίβει την αυταρέσκεια και έπειτα ανοίγει δρόμο ευλογίας.
Κι εδώ ακριβώς προβάλλει η μεγάλη παρηγοριά. Παρά τη δοκιμασία, η τελική λύση του κυπριακού δεν θα έρθει με νέο πόλεμο όπως εκείνος του 1974. Η Κύπρος θα ελευθερωθεί ολόκληρη χωρίς πόλεμο αυτής της μορφής, και μαζί με την ελευθέρωση θα δοθεί μια ακόμη μεγαλύτερη δωρεά: η βάπτιση πολλών Τούρκων, τόσο στην Τουρκία όσο και στην Κύπρο. Αυτό φανερώνει ότι ο τελικός λόγος του Θεού δεν είναι η εθνική συντριβή του άλλου, αλλά η σωτηρία του. Η αληθινή νίκη της Ορθοδοξίας δεν είναι να καταβάλει απλώς πολιτικά τους εχθρούς της, αλλά να μεταμορφώνει καρδιές.
Γι’ αυτό και οι χριστιανοί καλούνται από τώρα να ετοιμασθούν ως μελλοντικοί κατηχητές αυτών των ανθρώπων. Όσοι πηγαίνουν σε αγρυπνίες, όσοι γονατίζουν τη νύχτα, όσοι μαθητεύουν στη μετάνοια και στην προσευχή, δεν εργάζονται μόνο για τη δική τους ψυχή. Ετοιμάζονται για μια περίοδο κατά την οποία πολλοί θα αναζητήσουν την αλήθεια και θα χρειασθούν πρόσωπα φωτισμένα, πράα και σταθερά. Η ιστορία δεν θα λυθεί απλώς στο διπλωματικό πεδίο· θα κριθεί και στο λειτουργικό, στο εξομολογητικό, στο κατηχητικό πεδίο της Εκκλησίας.
Η Διάλυση της Ευρώπης
Μέσα στο ίδιο προφητικό πλαίσιο εντάσσεται και η διάλυση της Ευρώπης. Για πολλές δεκαετίες οι άνθρωποι μεγάλωσαν με το όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης, σχεδόν σαν να επρόκειτο για επίγειο παράδεισο ευημερίας, ασφάλειας και μόνιμης ειρήνης. Ο άγιος Παΐσιος όμως είχε προειδοποιήσει νωρίς ότι η Ευρώπη θα διαλυθεί. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι η διάλυση αυτή δεν θα προέλθει από εξωτερικούς μόνο παράγοντες, αλλά από τα ίδια τα κέντρα που τη συγκρότησαν. Καθώς η ευρωπαϊκή ενοποίηση ξεκίνησε με τη Συνθήκη της Ρώμης, έτσι και η Ρώμη προβάλλει στις μαρτυρίες ως τόπος από όπου θα φανεί και το ρήγμα της αποσύνθεσης.
Η παρακμή αυτή δεν είναι μόνο θεσμική ή οικονομική· είναι πρωτίστως πνευματική. Όταν ο άνθρωπος προσδοκά τη σωτηρία από υπερεθνικά σχήματα, αγορές, νομίσματα και πολιτικές ισορροπίες, τότε, χωρίς να το καταλαβαίνει, καλλιεργεί έναν κοσμικό χιλιασμό, μια πίστη σε επίγειο παράδεισο χωρίς Θεό. Αλλά η ιστορία της Ευρώπης δείχνει ότι κάθε οικοδόμημα που αρνείται τις χριστιανικές του ρίζες κλονίζεται από μέσα. Έτσι, οι αναταράξεις που βλέπουμε δεν είναι απλές πολιτικές κρίσεις, αλλά συμπτώματα βαθύτερης πνευματικής κόπωσης. Ο ορθόδοξος χριστιανός καλείται να διαβάζει τα γεγονότα όχι κομματικά, αλλά θεολογικά.
Ο Στυλιανός Μυλωνάς και η Νυχτερινή Επιστράτευση
Όμως το κέντρο του θέματος δεν είναι η γεωπολιτική, αλλά η μετάνοια. Αυτό φανερώνεται με μοναδική δύναμη στην ιστορία του Στυλιανού Μυλωνά από την Κύπρο. Το 1964 ο ταπεινός αυτός άνθρωπος αξιώθηκε να δει την Παναγία, η οποία του αποκάλυψε ότι σε δέκα χρόνια θα ερχόταν μεγάλο κακό στην Κύπρο και του ζήτησε να αγρυπνεί κάθε νύχτα από τις δώδεκα έως τις τρεις, προσευχόμενος για τον τόπο. Η απάντησή του ήταν ανθρώπινη και απλοϊκή: «Παναγία μου, αφού είναι να γίνει το κακό, γιατί να χάσω τον ύπνο μου;» Και τότε εκείνη του είπε τη φοβερή και σωτήρια φράση: «Για να έρθει το κακό λιγότερο».
Αυτή η φράση είναι από τις βαθύτερες ερμηνείες της ιστορίας. Δεν μας λέει ότι η προσευχή πάντοτε εξαφανίζει κάθε δοκιμασία, αλλά ότι την ελαφρύνει, τη μεταβάλλει, τη συγκρατεί, της αφαιρεί το μέγεθος που θα είχε χωρίς τη μεσιτεία των πιστών. Ο Στυλιανός υπάκουσε. Κάθε νύχτα έκανε μετάνοιες, άναβε κεριά, μνημόνευε άρχοντες, αρχιερείς, δασκάλους, παρακαλούσε για φώτιση του λαού, και το πρωί πήγαινε κουρασμένος στη δουλειά του. Όταν ο προϊστάμενός του παρατήρησε ότι η απόδοσή του μειώθηκε, εκείνος αποκρίθηκε απλά πως έχει «νυχτερινή εργασία» και ότι τον έχει επιστρατεύσει η Παναγία.
Δέκα χρόνια αργότερα ήρθαν το πραξικόπημα και η εισβολή. Έτσι αποδείχθηκε όχι μόνο η αλήθεια της προειδοποιήσεως, αλλά και η αξία της πνευματικής επιστρατεύσεως. Ο Θεός αναζητεί τέτοιους ανθρώπους σε κάθε εποχή: ανθρώπους που θα σηκώνουν τη νύχτα το βάρος του κόσμου με δάκρυα, κομποσχοίνι και μετάνοιες. Δεν αρκεί μια επιφανειακή θρησκευτικότητα, με ομιλίες, συνάξεις και συγκινήσεις που δεν γεννούν αλλαγή ζωής. Ο άγιος Παΐσιος είχε προειδοποιήσει για τις πνευματικές εκδηλώσεις που γίνονται «ταβαντούρι», όταν δεν οδηγούν σε συντριβή, σε έμπονη προσευχή και στη χαρά του Αγίου Πνεύματος.
Η ίδια η Παναγία, κατά μαρτυρία ευλαβών προσώπων, εκφράζει το παράπονό της με λόγια που συγκλονίζουν: «Εγώ θέλω να ανεβάσω την Ορθοδοξία, να την κάμω παγκόσμια πίστη σε όλη την οικουμένη. Και τι ζητώ; Λίγη μετάνοια, ένα “ήμαρτον”». Εδώ βρίσκεται και η απάντηση σε όλα. Δεν ζητείται από τους ανθρώπους να λύσουν μόνοι τους τα παγκόσμια αδιέξοδα, αλλά να προσφέρουν στον Θεό τη μετάνοια που ανοίγει δρόμο στο έλεός Του. Αν οι προσευχές μας είναι λίγες και ψυχρές, τα χέρια της Μητέρας μένουν άδεια· αν όμως θερμανθούν, τότε ακόμη και οι πιο βαριές προρρήσεις μπορεί να μετακινηθούν, να μαλακώσουν, να καθυστερήσουν.
Η Αληθινή Ετοιμασία
Γι’ αυτό η ορθή στάση των πιστών δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε η ειρωνεία. Είναι ο φόβος του Θεού, που δεν είναι ψυχολογικός τρόμος, αλλά αφύπνιση της ψυχής. «Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου». Πρέπει να φοβηθούμε με την καλή έννοια, για να γονατίσουμε· να γονατίσουμε, για να προσευχηθούμε· να προσευχηθούμε, για να έρθει η ευλογία. Οι δοκιμασίες που παραχωρούνται δεν αποσκοπούν στην απελπισία του ανθρώπου, αλλά στη σωτηρία του.
Αν δεν προσέξουμε, κινδυνεύουμε να μοιάσουμε με τους ανθρώπους της εποχής του Νώε, οι οποίοι συνέχιζαν τη ζωή τους αμέριμνοι, ώσπου «ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ ἦρεν ἅπαντας». Το ζητούμενο δεν είναι να κλειστούμε σε μικρές φοβισμένες ομάδες, ούτε να καταναλώνουμε προφητείες σαν ειδησεογραφικό θέαμα. Το ζητούμενο είναι να μεταβάλουμε τη γνώση σε μετάνοια, την πληροφορία σε προσευχή, την αγωνία σε εμπιστοσύνη. Τότε, ακόμη κι αν οι προφητείες γίνονται ειδήσεις, η καρδιά του πιστού δεν θα γίνει έρμαιο των ειδήσεων, αλλά τόπος κατοικήσεως της χάριτος.
Έτσι, μπροστά στα γεγονότα που έρχονται, η Εκκλησία δεν προσφέρει χάρτη γεωπολιτικών υπολογισμών, αλλά δρόμο σωτηρίας. Νήψη, διάκριση, εξομολόγηση, προσευχή, αγρυπνία, ελεημοσύνη, θερμή επίκληση της Παναγίας, εμπιστοσύνη στον Χριστό. Αυτή είναι η αληθινή ετοιμασία. Και αν η εποχή μας είναι πράγματι η εποχή όπου η προφητεία γίνεται επικαιρότητα, τότε ακόμη περισσότερο είναι η εποχή όπου οι πιστοί καλούνται να αποδείξουν ότι το Ευαγγέλιο δεν είναι θεωρία, αλλά ζωή.