Βλέπετε μη τις υμάς πλανήση (πρώτος τόμος)
Προετοιμασία για τον Λόγο του Κυρίου και Θεμελίωση του Νου
Η προετοιμασία της διάνοιας και της ακοής είναι θεμελιώδης για τη λήψη του λόγου του Κυρίου. Πρέπει να έχουμε τις «πύλες» της διάνοιας και της ακοής μας διάπλατα ανοιχτές, καθώς πρόκειται να αναγνωσθούν λόγοι ρηθέντες από τον Κύριο των αγγέλων, όχι λόγοι κάποιου επίγειου άρχοντα. Η ίδια η Χάρη του Αγίου Πνεύματος μας οδηγεί με ακρίβεια σε αυτόν τον «βασιλικό θρόνο» και όλα τα αγαθά επιτυγχάνονται μέσω της Χάριτος και της φιλανθρωπίας του Κυρίου Ιησού Χριστού.
Το παράδειγμα του Κυρίου στην έρημο μας διδάσκει πού πρέπει να εδραιώνουμε τον νου μας: απολύτως πάνω στις Γραφές. Ο Κύριος, ως καλός Διδάσκαλος, δείχνει ότι ο δικός Του νους είναι θεμελιωμένος απόλυτα στις Γραφές. Πριν αρχίσει το δημόσιο κήρυγμά Του, αποσύρθηκε στην έρημο και υποβλήθηκε στους τρεις πειρασμούς, όπου απάντησε με χωρία των Γραφών, αρχίζοντας με τη φράση «γέγραπται γάρ». Αυτή η ενέργεια έχει ουσιώδη σημασία, καθώς μας διδάσκει έμπρακτα πού θεμελιώνει τον νου Του Εκείνος ως Θεάνθρωπος. Εφόσον Τον εμπιστευόμαστε και θέλουμε να Τον ακολουθήσουμε, οφείλουμε και εμείς να εναρμονίσουμε το πνεύμα και τις πράξεις μας με το παράδειγμά Του.
Ο Απόστολος Παύλος συμβουλεύει να προσπαθούμε με κάθε επιμέλεια να εισέλθουμε στον χώρο της «καταπαύσεως» του νου, όπου ο νους έχει καταπαύσει από λογισμούς και διανοήματα, χρησιμοποιώντας πνευματικά όπλα για να ανατρέψουμε λογισμούς και όσα υψώνονται με υπερηφάνεια εναντίον της γνώσης του Θεού. Ο Κύριος γνωρίζει ότι ο νους των ανθρώπων δεν εδράζεται σε όσα ο Θεός ζήτησε διά των Προφητών, αλλά πορεύεται όπως ο καθένας νομίζει, φαντάζεται, ή του αρέσει.
Η Σχέση του Κυρίου με τον Νόμο και τους Προφήτες
Οι Πατέρες καθιστούν σαφές ότι ο Θεός Λόγος, ο Χριστός, ομιλεί και στις δύο Διαθήκες. Η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι ξεπερασμένη, αλλά προετοιμάζει και περιέχει ήδη την Καινή, λειτουργώντας σαν προάγγελος. Ο Κύριος δηλώνει ξεκάθαρα: «Μή νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τόν νόμον ἤ τούς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι, ἀλλά πληρῶσαι». Ήρθε να εκπληρώσει και να «τελειώσει» όσα προαναγγέλθηκαν διά του Νόμου και των Προφητών, δίνοντάς τους το πλήρες νόημα. Η τελευταία Του λέξη στον Σταυρό, «τετέλεσται», επιβεβαιώνει ότι όλα όσα προφητεύθηκαν για την πρώτη έλευσή Του έως τον θάνατό Του έχουν εκπληρωθεί.
Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός θέλησε να περιορίσει την αμαρτία μέσω της νομοθεσίας, ενώ στην Καινή Διαθήκη, ως Παρών, θεσπίζει νέες εντολές προς συμπλήρωση και τελείωση των παλαιών, στοχεύοντας στην καθαρότητα της καρδιάς ως βασική προϋπόθεση της ενοίκησης και βασιλείας του Θεού εντός μας. Οι εντολές αποσκοπούν στην αγάπη, δείχνοντας ότι ο Θεός είναι ο μοναδικός Πατέρας που θέλει τα παιδιά Του να είναι αγαπημένα μεταξύ τους. Δεν ανέχεται ένα παιδί Του να Τον αγαπά, αλλά να διατηρεί αρνητικό λογισμό ή καταφρονητική διάθεση για άλλο παιδί Του, άλλη εικόνα Του.
Η Παλαιά Διαθήκη παραδόθηκε γραπτώς για να καθοδηγεί τους ανθρώπους σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Ωστόσο, ο Θεός αναγγέλλει μέσω του προφήτη Ιερεμία μια νέα Διαθήκη (την Καινή), η οποία δεν θα δοθεί γραπτώς σε πλάκες, αλλά διά του Αγίου Πνεύματος στις καρδιές των πιστών, ώστε να οδηγηθούν από το Πνεύμα και όχι από γραπτούς νόμους. Ο Απόστολος Παύλος εξηγεί ότι αν η πρώτη Διαθήκη ήταν τέλεια, δεν θα χρειαζόταν η δεύτερη.
Η αντίληψη ότι η Παλαιά Διαθήκη είναι περιττή για τους χριστιανούς σήμερα αποτελεί πλάνη. Είναι απαραίτητη για την κατανόηση του σχεδίου της Θείας Οικονομίας και των προφητειών. Η Εκκλησία επικύρωσε την αλήθεια των δογμάτων με θεμέλιο την Παλαιά Διαθήκη, ακολουθώντας τους Προφήτες, τους Αποστόλους, και τις ευαγγελικές ιστορίες. Το κήρυγμα των Αποστόλων είχε ως ασάλευτο θεμέλιο την Παλαιά Διαθήκη και τους Προφήτες, πείθοντας τους ανθρώπους για τον Ιησού από τον νόμο του Μωυσέως και τους Προφήτες.
Η Εκπλήρωση των Προφητειών
Οι Προφητείες αποτελούν το μεγαλύτερο, διαχρονικά επαληθευόμενο θαύμα. Ο Θεός, διά του Μωυσέως και όλων των Προφητών, προαναγγέλλει με κάθε λεπτομέρεια όσα αφορούν την πρώτη Παρουσία και ενσάρκωσή Του, ώστε η ανθρωπότητα να μην πλανηθεί. Όσα προαναγγέλθηκαν για την πρώτη Παρουσία, περίπου τριακόσιες προφητείες, όλα εκπληρώθηκαν και επαληθεύθηκαν.
Ομοίως, λεπτομερώς προαναγγέλλεται και ό,τι αφορά την Δευτέρα Ένδοξη Παρουσία Του, καθώς και όσα θα προηγηθούν αυτής και αφορούν τον αντίχριστο. Υπάρχει ένα πλήθος προφητειών και «σημείων» που αφορούν τον ερχομό του αντίχριστου και τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού και παραμένουν εν μέρει ανεκπλήρωτα.
Ο Κύριος Ιησούς βεβαιώνει ότι όλα όσα έχουν προαναγγελθεί έως τη συντέλεια των αιώνων και την παρέλευση ουρανού και γης, θα εκπληρωθούν «έως κεραίας», δηλαδή μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια. Η εξέλιξη αυτών των προφητευθέντων γεγονότων δεν πρόκειται να μεταβληθεί από την ανθρώπινη στάση. Οπωσδήποτε θα εκπληρωθούν, ανεξαρτήτως προσωπικής ή συλλογικής στάσης. Η αδιαφορία ισοδυναμεί με εθελοτυφλία, καθώς, όπως και στον ανθρώπινο νόμο, άγνοια νόμου δεν συγχωρείται στον πνευματικό.
Παραδείγματα εκπληρωμένων προφητειών για την πρώτη έλευση περιλαμβάνουν:
- Την προφητεία του Ιακώβ ότι ο Μεσσίας θα προέλθει από τη φυλή του Ιούδα.
- Την προφητεία του Ησαΐα ότι θα προέλθει «εκ της ρίζης Ιεσσαί».
- Την προφητεία για τη γέννηση στη Βηθλεέμ.
- Την είσοδο στην Ιερουσαλήμ με το γαϊδουράκι.
Η Θεία Πρόνοια επέλεξε τη γενεαλογική γραμμή από την οποία θα προερχόταν ο Μεσσίας, ξεκινώντας από τον Αβραάμ. Ο παντογνώστης Θεός γνώριζε από αιώνες το πρόσωπο (την Παναγία) που θα υπηρετούσε το σχέδιο της ενσάρκου Οικονομίας Του. Η προφητεία περί «έχθρας» μεταξύ της γυναίκας και του όφεως και των σπερμάτων τους, διατυπωμένη από τον Θεό στον Παράδεισο, εκδηλώθηκε στη ζωή του Κυρίου Ιησού. Κάποιοι άνθρωποι μπορούν να γίνουν «σπέρματα» του διαβόλου μέσω του ανθρωποκτόνου πνεύματος και της προσωπικής τους ευθύνης.
Η εκπλήρωση των προφητειών συνυπάρχει με την ανθρώπινη θέληση και αυτεξουσιότητα. Παραδείγματα από τη ζωή του Κυρίου: η είσοδος στην Ιερουσαλήμ «επί πώλου όνου» ήταν θέλημα δικό Του, όπως και η έλευσή Του σε συγκεκριμένο χρόνο, από συγκεκριμένη φυλή και οικογένεια. Αντίθετα, ο τρόπος θανάτωσής Του με σταύρωση ήταν θέλημα των αρχιερέων και του Πιλάτου, η προδοσία Του ήταν θέλημα του Ιούδα, το αντίτιμο των τριάκοντα αργυρίων επιλογή των αρχιερέων, και η σφαγή των βρεφών απόφαση του Ηρώδη. Αυτό δείχνει ότι ο Θεός προβλέπει την ανθρώπινη θέληση.
Η περίπτωση του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου δείχνει τον κίνδυνο εσφαλμένων συμπερασμάτων από την ελλιπή κατανόηση των προφητειών. Ενώ ο λαός περίμενε τον Μεσσία και αναρωτιόταν αν ήταν ο Ιωάννης, ο ίδιος ο Ιωάννης διευκρίνισε τη θέση του σε αντιπαραβολή με τον αναμενόμενο Μεσσία.
Η διάκριση θεωρείται η μεγαλύτερη αρετή και μας βοηθά να κατανοήσουμε πότε ο λόγος του Θεού είναι υποθετικός (π.χ., εάν δεν μετανοήσουμε, θα συμβεί τιμωρία) ή κατηγορηματικός (όταν αναγγέλλει κάτι που οπωσδήποτε θα γίνει, όπως οι προφητείες για τον Μεσσία ή τα έσχατα).
Κυριότητα, Πρόνοια και Παιδαγωγία του Θεού
Ο Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος Αγγελόγλου περιγράφει την κυριότητα, την Πρόνοια και το δικαίωμα του Θεού να παιδαγωγεί και να ταπεινώνει ανθρώπους και έθνη. Ο Θεός έχει την κυριότητα των πάντων, άρα και την Πρόνοιά τους, τη μέριμνα για τη συμμόρφωσή τους ή την τιμωρία όσων επιμένουν αμετανόητα να ενεργούνται από πονηρό πνεύμα. Η Θεία ανταπόδοση και δικαιοσύνη δεν είναι πάντα εύκολα αντιληπτή, καθώς ο Θεός ενεργεί με σοφία και διάκριση. Ο Θεός επιβλέπει τους λογισμούς και τα έργα των ανθρώπων και ήδη σε αυτή τη ζωή αποδίδει κατά τα έργα και τις διαθέσεις των καρδιών.
Η περίπτωση του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα αναδεικνύει την κυριότητα του Υψίστου επί των βασιλείων. Ο Θεός του υπέδειξε διά οράματος ότι θα περάσει μεγάλο πειρασμό λόγω της αλαζονείας του. Ο προφήτης Δανιήλ του εξήγησε το όραμα και τον συμβούλεψε να κάνει ελεημοσύνες για να αποφύγει την τιμωρία, λέγοντας του να στρέψει την αδικία του και την αμαρτία του σε ελεημοσύνες προς τους φτωχούς και αδικημένους. Δώδεκα μήνες μετά το όραμα, ο Ναβουχοδονόσορας, θαυμάζοντας τη Βαβυλώνα, εκστόμισε έναν υπερήφανο λόγο: «Αυτή λοιπόν είναι η μεγάλη και ξακουστή Βαβυλώνα, που οικοδόμησα εγώ και την κατέστησα τόσο περίλαμπρη με τη δική μου δύναμη και για τη δική μου δόξα και τιμή!». Πριν προλάβουν να βγουν οι λέξεις, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που του αφαίρεσε τη βασιλεία για επτά έτη, μέχρι να γνωρίσει ότι ο Ύψιστος κυριαρχεί στις βασιλείες των ανθρώπων και τις δίνει σε όποιον Εκείνος θέλει. Μετά τα επτά έτη, ο Ναβουχοδονόσορας συνήλθε, ομολόγησε ότι σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και η λογική του επανήλθε, ευλογώντας και δοξάζοντας τον Θεό, αναγνωρίζοντας την αιώνια εξουσία Του. Αυτό δείχνει τη σχέση μεγαλείου και αλαζονείας και το δικαίωμα του Θεού να ταπεινώνει.
Η πτώση του Δαβίδ, που οφείλεται σε ένα αρχικό ή “τυχαίο κοίταγμα” (της Βηρσαβεέ), είχε ως συνέπεια την παιδαγωγία από τον Θεό διά του προφήτη Νάθαν, ο οποίος του ανακοίνωσε ότι θα τον βρουν συμφορές μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Αυτό δείχνει ότι ο Θεός παιδαγωγεί ακόμα και τους εκλεκτούς Του.
Ο Θεός είναι ο μοναδικός Κύριος και Χορηγός της ζωής, συμπεριλαμβανομένων των κυοφορούμενων παιδιών (εμβρύων) και των βαρέως ασθενών/γερόντων. Η επιστήμη, ακόμα και σε υψηλό επίπεδο, αδυνατεί να δημιουργήσει ζωή. Όταν έρχεται στη ζωή ένας άνθρωπος πλασμένος κατ’ εικόνα Θεού, αυτό είναι έργο του Θεού, όχι του ανθρώπου. Αυτή η κυριότητα του Θεού αντιτίθεται σε σύγχρονες αντιλήψεις περί “ανθρωπίνων δικαιωμάτων” που δικαιολογούν τον φόνο κυοφορούμενων παιδιών (άμβλωση) ή την ευθανασία. Ο Θεός κατοχυρώνει τα πανανθρώπινα δικαιώματα που ενώνουν τους ανθρώπους μέσω της αγάπης. Αντίθετα, οι σύγχρονοι νομοθέτες, όπως με την αποποινικοποίηση της μοιχείας, αντιτίθενται στους νόμους του Θεού και διευκολύνουν την κατάλυση της ενότητας της οικογένειας.
Καθαρότητα της Καρδιάς και Κρίση των Άλλων
Ο Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος Αγγελόγλου επισημαίνει ότι η παραμέληση της καθαρότητας της καρδιάς και η ενασχόληση με την κρίση των άλλων αποτελούν πλάνη για τους χριστιανούς σήμερα. Οι χριστιανοί έχουν παραμελήσει το έργο της καθαρότητας της καρδιάς που τους ανέθεσε ο Κύριος και παρέδωσαν οι Πατέρες, και έχουν γίνει επόπτες, ελεγκτές, κριτές, διδάσκαλοι, επιτιμητές, υβριστές των άλλων. Αυτό συμβαίνει ακόμη και μεταξύ βαπτισμένων αδελφών, εντός των οποίων έχει κατοικήσει ο Θεός.
Ο Κύριος ζητά να μην κρίνουμε, επαναλαμβάνοντας το «μη κρίνετε» από το κατά Ματθαίον. Η κρίση ανήκει μόνο στον Θεό. Το να κρίνουμε τους άλλους είναι σαν να προσπαθούμε να μπούμε στη θέση του Θεού. Αυτό πηγάζει από την υπερηφάνεια ότι δήθεν είμαστε ικανοί να διορθώνουμε τους άλλους.
Η παραμέληση της καθαρότητας της καρδιάς μπορεί να οδηγήσει σε πλάνη. Ο Θεός δεν δέχεται την προσευχή ούτε υλοποιεί αιτήματα εάν κρατούμε κάτι εναντίον του αδελφού μας. Όσο στην καρδιά μας διατηρούμε θεληματικά κάτι εναντίον αδελφού, ο Πατέρας δεν δέχεται την επικοινωνία μας μαζί Του και δεν κάνει δεκτό αίτημά μας. Δεν ενδιαφέρεται αν αδικήσαμε τον αδελφό μας ή αν εκείνος άδικα έχει κάτι εναντίον μας. Ζητά εμείς, αν το αντιληφθούμε, να τον βοηθήσουμε με καλοσύνη. Αυτό δείχνει ότι ο Θεός θέτει πάνω από τη λατρεία προς το Πρόσωπό Του τη μεταξύ των παιδιών Του αγάπη.
Οι επιμέρους εντολές του Θεού αποβλέπουν στον τέλειο καθαρισμό του παθητικού μέρους της ψυχής, ιδιαίτερα του θυμικού. Ο φόνος είναι η τελική εκδήλωση του θυμού, αλλά η αρχική είναι η εισαγωγή στον νου όσων έκανε ο αδελφός και η διατήρησή τους ως μνησικακία. Από εκεί, η παθολογική κατάσταση εξελίσσεται σε καταφρόνηση, οργή, μίσος, ύβρη, απειλή, και τέλος φόνο. Οι εντολές του Κυρίου έχουν προληπτικό χαρακτήρα, επιθυμώντας να εξαλείψουν τα αίτια του φόνου.
Το κριτήριο του Κυρίου κατά την ημέρα της Κρίσεως θα είναι η αγάπη προς τον πλησίον. Ο Κύριος ταυτίζεται με τον πλησίον, λέγοντας ότι ό,τι κάνουμε ή δεν κάνουμε για τους ελαχίστους αδελφούς, το κάνουμε ή δεν το κάνουμε για Εκείνον.
Το παράδειγμα του Δαβίδ με τον Σαούλ είναι ενδεικτικό. Παρόλο που ο Δαβίδ είχε χρισθεί βασιλιάς αντί του Σαούλ και ο Σαούλ τον καταδίωκε για να τον σκοτώσει, ο Δαβίδ σεβάστηκε τον Σαούλ ως “χρισθέντα υπό Κυρίου”. Όταν δόθηκε στους άνδρες του (και στον ίδιο) η ευκαιρία να βλάψει τον Σαούλ, ο Δαβίδ αρνήθηκε, δηλώνοντας ότι ποτέ δεν θα σήκωνε το χέρι του εναντίον εκείνου που ο Θεός είχε χρίσει. Ερμήνευσε αυτή την ευκαιρία ως δοκιμασία, δηλώνοντας τον σεβασμό του στα δικαιώματα και τη δικαιοσύνη του Θεού, πιστεύοντας ότι μόνο ο Θεός έχει το δικαίωμα να κρίνει και να τιμωρεί τον Σαούλ. Ο Δαβίδ δεν επηρεάστηκε από το γεγονός ότι ο Θεός του είχε παραδώσει τον Σαούλ, ούτε σκέφτηκε ότι ο Σαούλ ήταν αποστάτης. Αντιθέτως, συμπεριφέρθηκε στον Σαούλ με αγάπη και ταπείνωση, παρότι ήταν ήδη χρισμένος βασιλιάς. Η αντίδραση του Δαβίδ στην είδηση του θανάτου του Σαούλ και του Ιωνάθαν ήταν θρήνος και πένθος. Ο Δαβίδ τιμώρησε με θάνατο τον Αμαληκίτη που δήλωσε ότι αφαίρεσε τη ζωή του Σαούλ, επειδή φοβήθηκε να φονεύσει τον υπό Κυρίου κεχρισμένο. Αργότερα, ο Δαβίδ φρόντισε τον Μεμφιβοσθέ, τον ανάπηρο γιο του Ιωνάθαν, αποδίδοντάς του την περιουσία του Σαούλ και κάνοντάς τον να τρώει στο τραπέζι του βασιλιά.
Σημαντική τιμή οφείλεται σε όσους ο Θεός αξίωσε να ιερατεύουν και να τελούν τα Μυστήρια, όπως οι ιερείς και αρχιερείς, οι οποίοι τελούν τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού εντός μας. Ωστόσο, η υπακοή στους πνευματικούς ηγέτες συνδέεται αποκλειστικά και μόνο με την τήρηση των εντολών του Κυρίου. Ο Κύριος έχει την εξουσία να εποπτεύει, ελέγχει, κρίνει, επιτιμά και τιμωρεί τους ιερείς και αρχιερείς. Εάν ένας ιερέας ή αρχιερέας δεν ορθοτομεί τον λόγο της αληθείας, οφείλουμε να αποφεύγουμε τα προσωπικά του πάθη, αλλά δεν επιτρέπεται να τον υβρίσουμε, να τον ατιμάσουμε, να τον κακολογήσουμε, να τον περιφρονήσουμε, ούτε να τον παρακάμψουμε. Η επίπληξη, τιμωρία και απομάκρυνσή του είναι αρμοδιότητα του Θεού.
Η Σχέση Πίστης και Επιστήμης
Η επιστήμη (από το «επίσταμαι» – στέκομαι πάνω από κάτι, το παρατηρώ, κατανοώ) είναι η γνώση της φύσης, των όρων και νόμων που τη διέπουν. Ο μόνος που έχει την απόλυτη γνώση των δημιουργημάτων είναι ο Δημιουργός.
Η βασική διαφορά που τονίζεται είναι ότι η επιστημονική γνώση υπόκειται σε αδιάκοπη αναθεώρηση και μεταβολές, με νέα ευρήματα να ανατρέπουν παλαιότερα συμπεράσματα. Το κύριο χαρακτηριστικό της επιστήμης είναι ότι συνεχώς αναθεωρεί την γνώση που αποκτά διά της έρευνας, ανακαλεί ή τροποποιεί παλαιότερα συμπεράσματα. Αντίθετα, ο Λόγος του Θεού παραμένει αναλλοίωτος ανά τους αιώνες, δεν μεταβάλλεται, δεν αναθεωρείται ούτε ερευνάται. Αποκαλύπτεται στη χρονική στιγμή που ο Θεός κρίνει κατάλληλη.
Η επιστήμη μπορεί να συντελέσει στην καταστροφή της γης, ιδιαίτερα μέσω του πυρηνικού ολέθρου στον “Αρμαγεδώνα”. Ωστόσο, τότε όλοι θα αναγνωρίσουν τον Δημιουργό, διότι Αυτός θα προχωρήσει στην αναδημιουργία όσων καταστράφηκαν.
Ο άνθρωπος προικίστηκε με λογική και αισθήσεις για να αντιλαμβάνεται τις θείες ενέργειες, αλλά οφείλει παράλληλα να έχει πίστη και εμπιστοσύνη στον Λόγο του Θεού, χωρίς να παρεμβάλλονται λογική και αισθήσεις. Άλλοτε πρέπει να πιστεύει και άλλοτε να επιβεβαιώνει τον λόγο και τις ενέργειες του Θεού μέσω λογικής και αισθήσεων. Η πίστη ζητείται από τον Κύριο να είναι θεμελιωμένη στην αντικειμενικότητα του Λόγου του Θεού, του λαληθέντος προ αιώνων διά των Προφητών, και όχι στις υποκειμενικές αισθήσεις μας.
Η αληθινή επιστήμη μπορεί να τεκμηριώσει την πρώτη Έλευση του Μεσσία μέσω των προφητειών. Η αληθινή επιστήμη, την οποία έδωσε ο Θεός στους ανθρώπους, διέπεται από ακρίβεια και αντικειμενικότητα, βασιζόμενη στην επιστημονική μεθοδολογία και έρευνα. Κανένας επιστήμονας δεν μπορεί να καταθέτει προσωπική άποψη ως δήθεν επιστημονική, εάν δεν τη τεκμηριώνει με επιστημονικούς κανόνες και αποδεικτικά στοιχεία.
Η Βασιλεία του Θεού εντός μας και τα Μυστήρια
Η Βασιλεία του Θεού είναι το κύριο θέμα του κηρύγματος του Κυρίου. Βρίσκεται εντός μας και ενεργοποιείται μέσω της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Η δύναμη για την τήρηση των εντολών δίνεται διά του βαπτίσματος. Για να φθάσουμε στην τελειότητα, πρέπει να εργαστούμε περιεκτικά όλες τις εντολές, ιδιαίτερα τις «κεφαλαιώδεις». Το κακό είναι η έλλειψη του Αγίου Πνεύματος.
Τα Μυστήρια της Εκκλησίας (Βάπτισμα, Χρίσμα, κ.ά.) συντελούν στην ενεργοποίηση της Χάριτος και την εντός μας βασιλεία του Θεού. Το Βάπτισμα καθαρίζει από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος, ελευθερώνει από τα πάθη και δίνει άφεση αμαρτιών. Το Χρίσμα επιτρέπει στην Τριαδική Θεότητα να κατοικήσει εν δυνάμει εντός μας. Τα υπόλοιπα Μυστήρια βοηθούν στη διατήρηση της καθαρότητας και της ελευθερίας και στην ενεργοποίηση της Χάριτος.
Για να κατανοήσει κάποιος τα του Θεού, πρέπει πρώτα να θελήσει να βασιλεύσει εντός του ο Θεός ως θέλημα και ως ενέργεια. Ο Θεός φωτίζει μόνο όποιον βλέπει ότι αγαπά και ποθεί να βασιλευθεί από το Πανάγαθο, Παντοδύναμο, Παντογνωστικό, Πανάγιο Πνεύμα Του.
Ο σκοπός της δημιουργίας του ανθρώπου, το «καθ’ ομοίωσιν», επιτυγχάνεται μόνο όταν ο Θεός κατοικήσει εντός της ψυχής (διά του Βαπτίσματος και Χρίσματος) και ο ανθρώπινος νους ενωθεί μαζί Του. Τότε ο άνθρωπος μετέχει κατά Χάριν στα θεία ιδιώματα (παντοδυναμία, παγγνωσία, αγαθότητα, μακαριότητα) που ανήκουν αποκλειστικά στη φύση του Θεού και δεν μεταβιβάζονται φύσει στον άνθρωπο. Όποιος επιζητεί τα ιδιώματα του Θεού χωρίς τον Θεό πάσχει από πλάνη.
Η ενεργοποίηση της Διαθήκης στους Αποστόλους έγινε την ημέρα της Πεντηκοστής, μετά από την προσευχή και την τήρηση της εντολής να αγαπούν τον Κύριο με όλη τους την ψυχή, καθαρίζοντας την καρδιά τους και κενώνοντας τον εαυτό τους. Ο Κύριος τους είχε παραγγείλει μετά την Ανάστασή Του να παραμείνουν στα Ιεροσόλυμα και να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, την υλοποίηση της Διαθήκης, να βαπτισθούν εν Αγίω Πνεύματι και να λάβουν δύναμη.
Παραδείγματα Ζωής και Μεταστροφής
Οι διηγήσεις των Σοδόμων και Γομόρρων και της συζύγου του Λωτ διδάσκουν για τις συνέπειες ενός αρχικού ή τυχαίου «κοιτάγματος» και την καταστροφή που αυτό επιφέρει. Η κατάρα στην ανθρωπότητα προήλθε από ένα κοίταγμα της Εύας προς τον απαγορευμένο καρπό. Ο Δαβίδ πλήρωσε ακριβά το τυχαίο κοίταγμα της Βηρσαβεέ. Ο Απόστολος Πέτρος περπάτησε πάνω στο νερό, αλλά άρχισε να βυθίζεται μόλις διόρθωσε το κοίταγμα του νου του από τον Χριστό προς τον εαυτό του και τα κύματα.
Το αίτημα του Κυρίου «Εσύ κοίτα εμένα και Εγώ θα κοιτώ εσένα» συμπυκνώνει την ουσία της Διαθήκης: ο άνθρωπος να στρέψει όλη την ψυχή του στον Θεό και Εκείνος θα φροντίσει τα πάντα για εκείνον. Αντίθετα, η σύγχρονη διαπαιδαγώγηση «Εσύ να κοιτάς τον εαυτό σου», οδηγεί σε αδυναμία να δούμε το καλό του πλησίον ή το θέλημα του Θεού, σε εγωκεντρισμό και μοναξιά.
Η Σαμαρείτιδα στο πηγάδι, μια γυναίκα με άστατη ζωή, αναγνωρίζει τον Ιησού ως τον Μεσσία, δείχνοντας ότι η γνώση των Γραφών δεν περιοριζόταν στους λογίους. Ο Κύριος της αποκαλύφθηκε γιατί Τον ζητούσε, ανταποκρινόμενος στο αίτημα «πας ο ζητών ευρίσκει». Δεν εμπιστεύθηκε τον εαυτό της και την κρίση της, αλλά απευθύνθηκε στην “εκκλησία” της πόλης της για να ελέγξουν από κοινού τον λόγο του Ιησού.
Ο εκ δεξιών ληστής στον Σταυρό, παρά τον πόνο και τον φόβο του θανάτου, έπαψε να κοιτάει τον εαυτό του και στράφηκε στον Ιησού με πίστη και μετάνοια. Ζήτησε να τον θυμηθεί ο Κύριος στην βασιλεία Του, ομολογώντας τη δική του δικαίωση της ποινής και την αθωότητα του Ιησού. Αυτό δείχνει ότι υπό τις πιο δύσκολες συνθήκες, ο νους μπορεί να πάψει να κοιτάζει τον εαυτό του και να στραφεί στον Χριστό.
Ο εκατόνταρχος στη Σταύρωση, σε αντίθεση με τον Πιλάτο που φοβήθηκε τους Ιουδαίους, αντέδρασε με φόβο Θεού, βγήκε από τον εαυτό του, έστρεψε τον νου του στον Ιησού και ομολόγησε δημόσια: «αληθώς Θεού υιός ην ούτος» και «όντως… δίκαιος ην». Παρά τη συμμετοχή του στη σταύρωση, ο νους του δεν βυθίστηκε στην απελπισία, αλλά ομολόγησε τον Χριστό. Αυτός ο εκατόνταρχος, ως ο μόνος αρμόδιος φρούραρχος, επιβεβαίωσε τον θάνατο του Κυρίου και στη συνέχεια έζησε και μαρτύρησε την Ανάστασή Του.
Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, παρά την εκλογή του ως Αποστόλου και την εμπιστοσύνη του Κυρίου (αναθέτοντας του τη διαχείριση των οικονομικών), πλανήθηκε από λογισμούς προδοσίας. Ο Κύριος γνώριζε την προαίρεσή του, αλλά τον σεβάστηκε, δείχνοντας την αυτεξούσια βούληση του ανθρώπου. Ο Κύριος προσπάθησε να τον αφυπνίσει διακριτικά, ακόμη και τη στιγμή της προδοσίας στον Κήπο των Ελαιών τον προσφώνησε «φίλε» («ἑταῖρε»). Η προδοσία του είχε προαναγγελθεί, όπως με τη φράση «ο εσθίων άρτους μου».
Οι Αρχιερείς και οι Διδάσκαλοι του Νόμου κατηγόρησαν τον Κύριο για δαιμονική ενέργεια, ενώ οι δαίμονες ομολογούσαν την απουσία σχέσης μαζί Του. Αυτό δείχνει την τραγική αντίφαση και την πλάνη τους. Όταν πληροφορήθηκαν την Ανάσταση, αντέδρασαν με σύγχυση και συμβούλευσαν τους στρατιώτες να διαδώσουν ψευδώς ότι οι μαθητές έκλεψαν το σώμα ενώ κοιμόνταν. Αυτό δείχνει την προσπάθειά τους να αποκρύψουν την αλήθεια.
Ο Ιωσήφ από Αριμαθαίας, πλούσιος και βουλευτής, καθώς και ο Νικόδημος, παρά τον φόβο τους από τους Ιουδαίους τον καιρό που ο Κύριος έκανε θαύματα, τόλμησαν να ζητήσουν το σώμα του Ιησού από τον Πιλάτο μετά τον θάνατό Του. Ο Ιωσήφ πρόσφερε το δικό του λαξευμένο μνημείο για την ταφή του Κυρίου. Αυτή η πράξη, που οι μαθητές δεν τόλμησαν να κάνουν, μετέτρεψε τον τάφο σε «Πανάγιο» και σύμβολο αγάπης και σωτηρίας. Η δύναμη που τους μετέτρεψε από φοβισμένους σε τολμηρούς αποδεικνύεται από το γεγονός ότι πήγαν στον Πιλάτο και ζήτησαν το σώμα, κάτι που ούτε οι μαθητές Του τόλμησαν.
Το παράδειγμα του Τωβία δείχνει την εφαρμογή των συμβουλών του πατέρα του: αγάπη προς τον Θεό, τήρηση του Νόμου, τιμή σε γονείς και πεθερικούς, ελεημοσύνη, δοξολογία του Κυρίου, αναγνώριση της κυριότητας του Θεού στα πάντα. Ο Τωβίας τίμησε τους γονείς του και τους πεθερικούς του μέχρι τον θάνατό τους και τους ενταφίασε με σεβασμό.
Ο Κύριος ερμήνευσε στους μαθητές Του στην πορεία προς Εμμαούς όσα αναφέρονται σε Αυτόν σε όλες τις Γραφές, ξεκινώντας από τον Μωυσή και όλους τους Προφήτες. Τους υπενθύμισε και ανέλυσε τις προφητείες για την έλευσή Του, το Πάθος και την Ανάστασή Του, δείχνοντας ότι αυτά αποτελούσαν το “πρώτο θεϊκό παζλ”. Ο Κύριος δεν τους επέπληξε που δεν Τον αναγνώριζαν παρά τις αισθήσεις τους, αλλά που είχαν βραδύτητα πίστης σε όσα είχαν προαναγγελθεί και εκπληρωθεί.
Συνοψίζοντας, στον πρώτο τόμο του βιβλίου “Βλέπετε μη τις υμάς πλανήση” αναλύεται σε βάθος η αναλλοίωτη αλήθεια του Λόγου του Θεού όπως αποκαλύπτεται στον Νόμο και τις Προφητείες, η βεβαιότητα της εκπλήρωσης των προφητειών, η ανάγκη για καθαρότητα της καρδιάς και αποφυγή της κρίσης, η φύση της πίστης που εδράζεται στην αντικειμενικότητα του θείου Λόγου, η σχέση πίστης και επιστήμης, και η ενεργοποίηση της Βασιλείας του Θεού εντός μας μέσω της τήρησης των εντολών από αγάπη και της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος.
Όλα αυτά συνιστούν μια πυξίδα σε έναν κόσμο που ο Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος Αγγελόγλου βλέπει πως είναι ρευστός και γεμάτος αλλαγές.